Cuộc thi nghiên cứu Khoa học, Kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở (THCS) và trung học phổ thông (THPT) năm học 2024–2025 chính thức diễn ra từ ngày 19 đến 21/3/2025 tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng, TP. Hồ Chí Minh. Đây là một sự kiện giáo dục thường niên, có ý nghĩa đặc biệt trong việc phát hiện và phát triển năng lực khoa học, tư duy sáng tạo của học sinh phổ thông trên toàn quốc.
Sự kiện quy mô lớn với sự tham gia của 212 dự án từ 74 đơn vị
Thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết, 62/63 Sở GD&ĐT trên cả nước cùng 12 đơn vị thuộc các đại học, viện nghiên cứu và trường phổ thông trực thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ đã cử đại diện tham gia Cuộc thi năm nay. Tổng số dự án dự thi là 212, bao gồm:
- 23 dự án cá nhân
- 189 dự án nhóm
- 190 dự án đến từ học sinh cấp THPT
- 22 dự án của học sinh cấp THCS
Tổng cộng có 401 học sinh tham gia cuộc thi, trong đó có 358 học sinh THPT và 43 học sinh THCS. Các dự án được lựa chọn kỹ lưỡng từ vòng thi cấp trường và cấp tỉnh, đại diện cho những ý tưởng sáng tạo, đột phá của học sinh Việt Nam trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật.
Các lĩnh vực dự thi đa dạng – Khuyến khích học sinh khám phá, sáng tạo
Cuộc thi năm 2025 bao gồm 22 lĩnh vực nghiên cứu tiêu biểu, phản ánh sự đa dạng trong tư duy và niềm đam mê khoa học của học sinh, như:
- Khoa học xã hội và hành vi
- Kỹ thuật y sinh, Y học dịch chuyển
- Khoa học máy tính, Phần mềm hệ thống
- Hóa sinh, Sinh học tế bào và phân tử
- Kỹ thuật môi trường, Khoa học vật liệu
- Rô bốt và máy thông minh
- Khoa học thực vật, Khoa học động vật
- Vật lí và Thiên văn, Khoa học Trái đất và Môi trường
- Hệ thống nhúng, Toán học, Vi sinh…
Việc mở rộng các lĩnh vực nghiên cứu khuyến khích học sinh không chỉ tập trung vào những môn học truyền thống mà còn tiếp cận với những xu hướng công nghệ mới, giải quyết các vấn đề thực tiễn từ đời sống đến y tế, môi trường, giáo dục, an sinh xã hội.
Lần đầu tiên áp dụng quy chế mới theo Thông tư 06/2024/TT-BGD&ĐT
Cuộc thi năm 2025 có ý nghĩa đặc biệt khi lần đầu tiên được tổ chức theo Thông tư 06/2024/TT-BGD&ĐT ban hành ngày 10/4/2024. Theo quy định mới:
- Mỗi Sở GD&ĐT được đăng ký tối đa 03 dự án dự thi.
- TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và đơn vị đăng cai có thể đăng ký tối đa 6 dự án.
- Đơn vị trực thuộc Bộ, đại học, viện, học viện có thể tham gia tối đa 2 dự án.
- Nếu đơn vị đăng cai là TP. Hà Nội hoặc TP. Hồ Chí Minh, có thể đăng ký tối đa 12 dự án.
Việc áp dụng quy định mới nhằm nâng cao chất lượng dự án tham gia, tập trung vào tính thực tiễn, sáng tạo, đồng thời đảm bảo tính cạnh tranh lành mạnh giữa các đơn vị tham gia.
Tăng cường giáo dục STEM – Định hướng giáo dục hiện đại
Cuộc thi là hoạt động trọng điểm trong lộ trình thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 03/NQ-CP của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Theo đó, Bộ GD&ĐT đã ban hành Kế hoạch số 100/KH-BGD&ĐT ngày 5/2/2025, nhấn mạnh vai trò của việc đẩy mạnh giáo dục STEM, giáo dục hướng nghiệp và kỹ năng số trong các trường phổ thông. Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia là minh chứng cụ thể cho việc thực hiện đồng bộ các giải pháp giáo dục hướng tới tương lai.
13 năm bền bỉ thúc đẩy tinh thần nghiên cứu khoa học trong học sinh
Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học bắt đầu được tổ chức từ năm 2013. Trong suốt 13 năm qua, Cuộc thi đã từng bước khẳng định vị trí và tầm quan trọng trong hệ thống giáo dục phổ thông Việt Nam.
- Từ năm 2013 đến 2019, cuộc thi tổ chức tại hai miền Bắc – Nam, với số lượng dự án từ 4–6 dự án/đơn vị.
- Giai đoạn 2020–2024, quy mô dự án rút gọn xuống còn 2 dự án/đơn vị, tổ chức tập trung tại một địa phương để đảm bảo chất lượng chuyên môn và điều kiện tổ chức.
Đặc biệt, trong năm 2022, Cuộc thi được tổ chức theo hình thức trực tuyến do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 – cho thấy sự linh hoạt và quyết tâm duy trì sân chơi học thuật quan trọng này.
Việt Nam vươn tầm quốc tế – Gặt hái thành tích tại ISEF
Cuộc thi cấp quốc gia là tiền đề để lựa chọn các dự án xuất sắc tham dự Hội thi Khoa học Kỹ thuật Quốc tế – International Science and Engineering Fair (ISEF), tổ chức thường niên tại Hoa Kỳ.
ISEF là đấu trường khoa học lớn nhất thế giới dành cho học sinh từ lớp 8 đến lớp 12, thu hút khoảng 1.800 học sinh đến từ hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Năm 2024, đoàn Việt Nam đã vinh dự đoạt Giải Nhì ở lĩnh vực Phần mềm hệ thống – lần đầu tiên đạt được thành tích này kể từ khi tham gia ISEF vào năm 2013. Thành tích ấy là niềm tự hào lớn, đồng thời là động lực mạnh mẽ để các thế hệ học sinh tiếp nối niềm đam mê khoa học, công nghệ.
Khơi nguồn cảm hứng – Gieo mầm tài năng khoa học từ phổ thông
Cuộc thi không chỉ là sân chơi trí tuệ, mà còn là công cụ giáo dục hiện đại, giúp học sinh:
- Hình thành tác phong làm việc khoa học, nghiêm túc
- Rèn luyện tư duy phản biện, giải quyết vấn đề
- Ứng dụng kiến thức liên môn vào thực tiễn
- Phát triển các kỹ năng trình bày, thuyết trình, làm việc nhóm
Đồng thời, các sản phẩm nghiên cứu không ít lần trở thành giải pháp công nghệ tiềm năng, có thể ứng dụng vào đời sống, phục vụ cộng đồng hoặc phát triển thành ý tưởng khởi nghiệp sau này.
Phong trào ngày càng lan tỏa rộng khắp
Qua báo cáo từ các địa phương, có thể thấy số lượng học sinh và dự án tham gia từ cấp cơ sở đến cấp tỉnh tăng đều qua từng năm. Điều này phản ánh rõ nét:
- Sự quan tâm đầu tư của ngành giáo dục địa phương đối với hoạt động nghiên cứu khoa học
- Sự chuyển biến tích cực trong tư duy dạy và học, khi giáo viên và học sinh đều coi nghiên cứu khoa học là một phần thiết yếu của giáo dục
- Tác động tích cực từ Cuộc thi trong việc đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy theo hướng phát triển năng lực người học, bám sát Chương trình GDPT 2018
Kết luận: 13 Năm – Một Hành Trình, Nhiều Thành Tựu
Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT năm 2025 không chỉ là một hoạt động chuyên môn, mà còn là một biểu tượng của nền giáo dục đổi mới – sáng tạo – hội nhập.
Với 212 dự án từ 74 đơn vị tham gia, Cuộc thi tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong việc ươm mầm tài năng khoa học từ lứa tuổi học sinh phổ thông, góp phần xây dựng lực lượng trí thức trẻ, giàu tiềm năng và sẵn sàng hội nhập quốc tế trong tương lai gần.