Ngày 13/7 vừa qua, thí sinh thi vào lớp 10 của trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã tham gia bài thi môn Ngữ Văn. Đề thi năm nay nhận được nhiều sự chú ý với cấu trúc ngắn gọn, trực diện nhưng đầy thách thức, đặc biệt ở phần nghị luận xã hội.
1. Câu nghị luận xã hội: “Phải chăng lắng nghe người khác là đánh mất cơ hội thể hiện bản thân?”
Đây là một câu hỏi ngắn nhưng ẩn chứa nhiều tầng ý nghĩa, khơi gợi cho thí sinh phải suy ngẫm về sự cân bằng giữa việc lắng nghe và tự thể hiện trong cuộc sống. Câu hỏi yêu cầu học sinh không chỉ dừng lại ở việc đưa ra quan điểm mà còn phải phân tích mối quan hệ giữa hai hành động tưởng chừng đối lập: lắng nghe và thể hiện bản thân.
Nhiều người có thể nghĩ rằng khi lắng nghe, họ mất đi cơ hội để nói ra quan điểm của mình. Tuy nhiên, lắng nghe lại chính là một phần quan trọng của quá trình thể hiện bản thân một cách tinh tế và sâu sắc. Việc thấu hiểu quan điểm của người khác có thể giúp chúng ta mở rộng góc nhìn, từ đó làm phong phú thêm tư duy và khả năng diễn đạt của mình.
Hơn nữa, khả năng lắng nghe không chỉ là biểu hiện của sự tôn trọng mà còn giúp xây dựng mối quan hệ vững chắc trong xã hội. Khi hiểu được quan điểm của người khác, chúng ta mới có thể đối thoại một cách hiệu quả và tìm ra cách trình bày ý kiến của mình một cách phù hợp. Vì vậy, lắng nghe không phải là mất đi cơ hội thể hiện bản thân, mà ngược lại, đó chính là cơ hội để thể hiện sự tinh tế và sâu sắc trong tư duy.
2. Câu nghị luận văn học: Ý kiến của Xuân Quỳnh về thơ trong cuộc sống
Ngoài câu nghị luận xã hội, đề thi còn đưa ra một câu nghị luận văn học đầy thú vị yêu cầu thí sinh vận dụng trải nghiệm cá nhân để bàn luận về ý kiến của nhà thơ Xuân Quỳnh về thơ ca trong đời sống. Không yêu cầu phân tích một tác phẩm cụ thể, câu hỏi này mở ra nhiều hướng suy nghĩ đa dạng về vai trò và tầm quan trọng của thơ trong cuộc sống hàng ngày.
Thơ ca, theo Xuân Quỳnh, không chỉ là phương tiện thể hiện cảm xúc mà còn là nơi chạm đến những góc khuất trong tâm hồn, là cách mà con người giải tỏa nỗi lòng, tìm thấy sự đồng điệu với thế giới xung quanh. Thí sinh có thể tự do thể hiện quan điểm về vai trò của thơ trong việc kết nối cảm xúc, truyền tải thông điệp, và thậm chí là phản ánh những giá trị văn hóa và nhân sinh quan.
3. Đánh giá chung về đề thi
Thầy Nguyễn Phi Hùng, giáo viên môn Ngữ văn, nhận xét rằng đề thi năm nay khá cơ bản nhưng đầy ý nghĩa. Các câu hỏi tập trung kiểm tra kiến thức về tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác cũng như kỹ năng tiếng Việt. Đặc biệt, câu hỏi nghị luận xã hội mang tính mở, đòi hỏi thí sinh phải có khả năng tư duy phản biện và lập luận chặt chẽ, từ đó đánh giá được mức độ nhạy bén trong nhận thức của các em.
Theo thầy Hùng, để làm tốt đề thi này, thí sinh không chỉ cần nắm vững kiến thức mà còn phải có sự hiểu biết sâu sắc về đời sống và văn học, biết cách liên hệ thực tiễn và tự vận dụng những trải nghiệm cá nhân vào bài làm.
4. Kết luận
Đề thi Ngữ văn tại trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm nay không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn khơi gợi khả năng tư duy độc lập và phản biện của thí sinh. Qua những câu hỏi ngắn gọn nhưng ý nghĩa, đề thi đã thách thức các em học sinh phải suy ngẫm, sáng tạo và thể hiện khả năng lập luận, phân tích của mình. Đây chắc chắn là một trải nghiệm quý giá giúp các em chuẩn bị tốt hơn cho hành trình học tập phía trước.