Phong trào “bình dân học vụ số” được Tổng Bí thư Tô Lâm phát động là một nhiệm vụ chiến lược nhằm phổ cập tri thức số hóa đến toàn dân. Trong bối cảnh đó, ngành giáo dục được xem là lực lượng tiên phong dẫn đầu, không chỉ trang bị kiến thức mà còn lan tỏa kỹ năng và văn hóa số đến cộng đồng.
Giáo dục – Cầu nối tri thức số
Vai trò của trường học trong chuyển đổi số
Theo cô Nguyễn Thị Diễm Trang, Hiệu trưởng Trường THPT Võ Văn Kiệt (Vĩnh Long), trường học chính là nơi khởi nguồn tri thức, không chỉ dạy kiến thức mà còn hướng dẫn kỹ năng số. Với sự tham gia của hàng triệu học sinh, sinh viên và giáo viên trên toàn quốc, giáo dục không chỉ là nền tảng mà còn là “đại sứ” lan tỏa tinh thần chuyển đổi số đến từng gia đình và cộng đồng.
- Học sinh: Được học các kỹ năng số thông qua môn Tin học, Giáo dục công dân, và các hoạt động ngoại khóa như ngày hội chuyển đổi số, các cuộc thi lập trình.
- Giáo viên: Tích cực tham gia các khóa bồi dưỡng công nghệ, áp dụng công nghệ vào giảng dạy và quản lý.
- Cộng đồng: Thông qua các chương trình tương tác, phụ huynh và người dân cũng được tiếp cận kiến thức số một cách thiết thực.
Thành tựu và thách thức hiện tại
Nhiều trường học đã tích hợp thành công công nghệ số vào giảng dạy, quản lý, như triển khai học bạ điện tử, xây dựng phòng học thông minh. Tuy nhiên, khó khăn vẫn hiện hữu:
- Cơ sở vật chất chưa đồng đều.
- Một số giáo viên và phụ huynh chưa thực sự hiểu rõ vai trò của công nghệ.
- Hạ tầng CNTT thiếu đồng bộ, đặc biệt tại các vùng nông thôn.
Những sáng kiến đáng chú ý từ các cơ sở giáo dục
Trường THPT Võ Văn Kiệt: Tiên phong lan tỏa văn hóa số
Nhà trường tích cực đầu tư cơ sở hạ tầng, tổ chức các lớp học kỹ năng số và xây dựng đội ngũ “Đại sứ số” từ chính học sinh. Mỗi giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là cầu nối đưa công nghệ đến gần hơn với cộng đồng.
Trường THCS Thụy Liên (Thái Bình): Đẩy mạnh ứng dụng thực tế
Thầy Nguyễn Tiến Dũng, Hiệu trưởng, nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số không chỉ trong giảng dạy mà còn trong đời sống. Giáo viên, học sinh trở thành tuyên truyền viên, hướng dẫn cộng đồng sử dụng công nghệ số an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, các khó khăn như cơ sở vật chất cũ, tốc độ Internet chưa ổn định vẫn là những thách thức lớn.
Trường THPT Phú Bài (Thừa Thiên Huế): Gắn kết tri thức số với thực tiễn
Thầy Hoàng Minh, Hiệu trưởng, cho biết nhà trường liên tục phát động các cuộc thi trực tuyến, tổ chức tập huấn cho giáo viên và học sinh. Tuy nhiên, sự phối hợp chưa đồng bộ giữa nhà trường và phụ huynh là vấn đề cần giải quyết để nâng cao hiệu quả chuyển đổi số.
Giải pháp thúc đẩy “bình dân học vụ số” trong giáo dục
1. Đầu tư cơ sở hạ tầng
Ngành giáo dục cần tăng cường đầu tư vào hạ tầng CNTT, bao gồm thiết bị giảng dạy, phần mềm và kết nối Internet tốc độ cao, đặc biệt tại các vùng khó khăn.
2. Đào tạo đội ngũ nhân lực số
Giáo viên và cán bộ quản lý cần được bồi dưỡng năng lực số, từ sử dụng công nghệ cơ bản đến ứng dụng các phần mềm dạy học hiện đại. Các chương trình đào tạo ngắn hạn, linh hoạt sẽ giúp họ nhanh chóng thích nghi và đổi mới phương pháp giảng dạy.
3. Xây dựng tài liệu và khung năng lực số
Bộ GD&ĐT cần triển khai các khung năng lực số dành riêng cho từng cấp học và đối tượng, giúp giáo viên và học sinh tiếp cận công nghệ một cách có hệ thống.
4. Tăng cường tuyên truyền
Nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của chuyển đổi số thông qua các chương trình truyền thông, sự kiện, và các kênh giao tiếp đa phương tiện.
5. Tích hợp chuyển đổi số vào giáo trình
Xây dựng chương trình học chính thức về công nghệ số, giúp học sinh không chỉ học sử dụng mà còn hiểu cách áp dụng công nghệ vào thực tiễn.
Hướng đến một xã hội học tập số hóa
TS. Tôn Quang Cường, Chủ nhiệm Khoa Công nghệ Giáo dục, Trường Đại học Giáo dục (ĐHQG Hà Nội), nhấn mạnh rằng chuyển đổi số không chỉ là xu thế mà còn là nhiệm vụ sống còn của giáo dục hiện đại. Để đạt được thành công, cần xóa bỏ tư duy ngại công nghệ trong đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý, đồng thời tạo môi trường mở khuyến khích sáng tạo và đổi mới.
Các bước cụ thể cần triển khai:
- Xây dựng kho học liệu số đồng bộ, dùng chung.
- Nghiên cứu áp dụng các mô hình giáo dục số hóa thành công từ các nước phát triển.
- Tạo cơ chế tự chủ, khuyến khích các trường học linh hoạt trong áp dụng chuyển đổi số.
Kết luận: Giáo dục số – Hành trình tất yếu
Phong trào “bình dân học vụ số” không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành giáo dục mà còn là trách nhiệm của cả xã hội. Với vai trò dẫn dắt, giáo dục sẽ không chỉ trang bị tri thức mà còn lan tỏa văn hóa học tập suốt đời trong bối cảnh số hóa. Đây chính là hành trình tất yếu để Việt Nam tiến gần hơn với mục tiêu xây dựng một xã hội số toàn diện, văn minh và hiện đại.