Với nhiều người, mùa Xuân là thời điểm của sự đoàn viên, của những ngày nghỉ lễ sau một năm lao động vất vả. Nhưng đối với thầy cô giáo Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh (Hương Khê, Hà Tĩnh), mùa Xuân còn là mùa của những chuyến đi không mệt mỏi, hành trình “bám bản, vận động” để đưa học sinh dân tộc Chứt trở lại lớp sau Tết.
Sau kỳ nghỉ dài, nhiều em học sinh vẫn quen nếp sinh hoạt tự do, một số theo gia đình vào rừng mưu sinh, một số khác bị cuốn vào các lễ hội của bản làng. Để duy trì sĩ số, thầy cô và các chiến sĩ Biên phòng phải đến từng nhà, gõ từng cửa, thuyết phục phụ huynh và học sinh quay lại trường.
Những nỗ lực ấy không chỉ giúp con chữ tiếp tục nảy mầm trên vùng đất đại ngàn, mà còn mở ra những cánh cửa tương lai tươi sáng cho thế hệ trẻ dân tộc Chứt.
Hành Trình Gian Nan Đưa Học Sinh Trở Lại Trường
Rào Cản Đường Xa Và Nhận Thức
Người Chứt sinh sống ở vùng lõi dãy Trường Sơn hùng vĩ, nơi thiên nhiên hoang sơ nhưng địa hình hiểm trở. Sau Tết, nhiều học sinh không trở lại trường ngay, thay vào đó là theo cha mẹ vào rừng hái lượm, săn bắt hoặc tham gia các lễ hội truyền thống.
Thầy Mai Văn Hải, Phó Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh, chia sẻ:
“Có em ngại đường xa, có em quen với nếp sinh hoạt tự do, việc duy trì kỷ luật học tập sau Tết luôn là bài toán khó.”
Không chỉ vậy, một số phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục, họ cho rằng:
“Học chữ không bằng đi rừng, kiếm cái ăn trước mắt vẫn quan trọng hơn.”
Đây chính là rào cản lớn nhất trên hành trình gieo chữ của thầy cô.
“Đi Từng Ngõ, Gõ Từng Nhà” – Hành Trình Đưa Trò Quay Lại Lớp
Nhận thức được thách thức trước mắt, Ban Giám hiệu nhà trường đã lên kế hoạch từ trước Tết, phối hợp với chính quyền địa phương và lực lượng Biên phòng để vận động học sinh trở lại trường.
- Các thầy cô không chờ học sinh quay lại, mà đi thẳng vào bản, đến từng nhà vận động.
- Những hộ gia đình có nguy cơ để con bỏ học được ký cam kết với nhà trường.
- Những suất quà nhỏ được gửi đến các em như một động lực để trở lại lớp.
- Xe ô tô được thuê để đưa đón học sinh từ bản về trường, giúp giảm nỗi lo đường xa và hiểm trở.
Thầy Đặng Quốc Hoàn, Chủ tịch Công đoàn nhà trường, chia sẻ:
“Mỗi dịp Tết, chúng tôi phối hợp với chính quyền tổ chức họp bản, giải thích cho phụ huynh hiểu giá trị của việc học.”
Không chỉ có thầy cô giáo, mà các chiến sĩ Biên phòng cũng đóng vai trò quan trọng. Trung tá Nguyễn Văn Thiên, Tổ trưởng tổ công tác Biên phòng bản Rào Tre (Đồn Biên phòng Bản Giàng 575), đã kiên trì thuyết phục phụ huynh:
“Con em biết chữ sẽ giúp bản làng thoát nghèo.”
Sự kiên trì và đồng lòng của cả thầy cô, bộ đội và chính quyền địa phương đã giúp hàng chục học sinh quay trở lại với con chữ.
Lớp Học Của Hy Vọng: Khi Tri Thức Thắp Sáng Bản Làng
Những nỗ lực ấy đã mang lại kết quả đáng mừng. Sáng mùng 8 Tết, sân trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh lại rộn rã tiếng cười. 31 học sinh Chứt từ bản Rào Tre và Bản Giàng đã trở lại lớp.
Em Hồ Thị Trang (lớp 9) xúc động chia sẻ:
“Ban đầu em nhớ nhà lắm, nhưng các thầy cô luôn động viên. Giờ em muốn học thật giỏi để sau này về dạy lại các em nhỏ trong bản.”
Để giúp học sinh hòa nhập, nhà trường không chỉ giảng dạy kiến thức phổ thông, mà còn:
- Lồng ghép văn hóa dân tộc vào bài giảng, giúp các em không quên nguồn cội.
- Tổ chức các buổi ngoại khóa về cồng chiêng, ẩm thực truyền thống, giúp học sinh vừa học vừa gìn giữ bản sắc.
- Các thầy cô tìm hiểu tiếng Chứt, để có thể giao tiếp dễ dàng hơn với học sinh.
Thầy Mai Văn Hải chia sẻ:
“Chúng tôi không ép học sinh từ bỏ phong tục, mà hướng các em cân bằng giữa truyền thống và hiện đại. Nhờ đó, nhiều phụ huynh dần thay đổi, chủ động nhắc con đến trường.”
Gian Nan Nhưng Đầy Hy Vọng
Dẫu hành trình gieo chữ giữa đại ngàn còn lắm gian nan, nhưng mỗi bước chân thầy cô, mỗi sự động viên của những người lính Biên phòng đều đang thắp lên ánh sáng tri thức cho thế hệ trẻ dân tộc Chứt.
Những tấm gương giàu nghị lực như:
- Em Hồ Thị Sương,
- Em Hồ Viết Đức
Là những học sinh đầu tiên của bản thi đỗ vào Trường Đại học Hà Tĩnh. Họ là niềm tự hào của bản Rào Tre, là bằng chứng sống cho giá trị của giáo dục, là hy vọng về một tương lai tươi sáng cho đồng bào dân tộc Chứt.
Dẫu con đường phía trước còn nhiều thử thách, nhưng với tình yêu nghề, sự kiên trì của thầy cô và sự hỗ trợ từ cộng đồng, những đứa trẻ dân tộc Chứt rồi cũng sẽ có một tương lai rộng mở hơn, thoát khỏi vòng luẩn quẩn của đói nghèo và lạc hậu.
Và cứ thế, mỗi mùa Xuân về, những chuyến xe chở tri thức lại lăn bánh từ bản làng đến trường học, mang theo khát vọng và hy vọng của cả một thế hệ trẻ vùng cao.