Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) điều chỉnh quy chế tuyển sinh vào lớp 10 năm 2025 với sự lựa chọn linh hoạt về môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp đang thu hút sự quan tâm của phụ huynh, học sinh và giáo viên. Dù đây là sự thay đổi cần thiết để phù hợp với Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 (GDPT 2018), nhưng vẫn có những lo ngại về tác động của nó đến học sinh trong quá trình ôn tập và thi cử.
Sự Điều Chỉnh Trong Quy Chế Tuyển Sinh Lớp 10
Theo quy chế mới của Bộ GD&ĐT, ngoài hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, các Sở GD&ĐT được phép lựa chọn môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp. Điều này giúp các địa phương linh hoạt hơn trong việc đánh giá năng lực học sinh.
Hai phương án lựa chọn bài thi thứ ba gồm:
- Môn thi thứ ba độc lập: Được chọn từ các môn có đánh giá bằng điểm số trong chương trình THCS, đảm bảo không lặp lại quá ba năm liên tiếp.
- Bài thi tổ hợp: Kết hợp một số môn học để đánh giá toàn diện hơn năng lực học sinh.
Dù Bộ GD&ĐT đưa ra hai phương án, nhưng thực tế nhiều địa phương vẫn nghiêng về lựa chọn một môn độc lập thay vì bài thi tổ hợp, nhằm giảm áp lực cho học sinh và phụ huynh.
Tại Sao Việc Chọn Bài Thi Tổ Hợp Khiến Nhiều Người Lo Lắng?
Hình thức thi tổ hợp từng được triển khai thử nghiệm tại Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Hưng Yên nhưng sau đó đã bị loại bỏ. Nguyên nhân chính là:
- Áp lực ôn tập quá lớn
- Nếu áp dụng bài thi tổ hợp, học sinh phải ôn thi nhiều môn hơn trong thời gian ngắn.
- Việc học dàn trải có thể khiến học sinh bị quá tải, nhất là khi kỳ thi lớp 10 được đánh giá là có tính cạnh tranh cao.
- Chương trình GDPT 2018 có nhiều môn học mới
- Học sinh lớp 9 hiện nay học các môn tích hợp như Khoa học Tự nhiên (gồm Vật lý, Hóa học, Sinh học) và Lịch sử – Địa lý.
- Nếu áp dụng bài thi tổ hợp ngay từ năm 2025, giáo viên và học sinh sẽ gặp khó khăn trong việc thích nghi.
- Hạn chế trong cách tổ chức dạy học các môn tích hợp
- Một số trường vẫn chưa đổi mới cách giảng dạy theo đúng tinh thần của chương trình GDPT 2018.
- Giáo viên vẫn có xu hướng dạy theo cách truyền thống thay vì tích hợp kiến thức, gây khó khăn cho học sinh khi phải làm bài thi tổ hợp.
Vì những lý do trên, các chuyên gia giáo dục cho rằng không nên áp dụng bài thi tổ hợp ngay lập tức mà cần có lộ trình phù hợp.
Lý Do Nhiều Địa Phương Chọn Tiếng Anh Là Môn Thi Thứ Ba
Trước những lo ngại về bài thi tổ hợp, nhiều địa phương như Nghệ An, Lâm Đồng, Bình Dương, Bắc Kạn, Lạng Sơn đã chọn Tiếng Anh làm môn thi thứ ba. Quyết định này được xem là giải pháp “chống sốc” cho học sinh và phụ huynh, vì:
- Tiếng Anh đã được đưa vào chương trình học từ lâu, nên học sinh có sự chuẩn bị từ trước.
- Không làm tăng số môn phải ôn tập, giúp học sinh giảm áp lực.
- Góp phần nâng cao năng lực ngoại ngữ, phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế.
Việc duy trì Tiếng Anh là môn thi thứ ba cũng tạo ra sự chuyển tiếp hợp lý giữa bậc THCS và THPT, đồng thời giúp học sinh có định hướng rõ ràng hơn trong quá trình học tập.
Học Để Thi Hay Thi Để Học?
Một trong những vấn đề được đặt ra trong kỳ thi vào lớp 10 năm 2025 là câu hỏi: “Học để thi hay thi để học?”
- Nếu chọn bài thi tổ hợp, học sinh sẽ phải ôn tập nhiều môn, đồng thời hạn chế việc học tủ, học lệch. Tuy nhiên, điều này sẽ tạo áp lực lớn cho cả học sinh và giáo viên.
- Nếu chọn môn thi thứ ba là Tiếng Anh, học sinh sẽ có nhiều thời gian tập trung vào các môn chính, nhưng có thể khiến các môn khác ít được chú trọng hơn.
Dù theo hướng nào, điều quan trọng nhất vẫn là giúp học sinh rèn luyện kỹ năng tự học và khả năng tư duy thay vì chỉ học đối phó với kỳ thi.
Bài Thi Tổ Hợp – Một Giải Pháp Trong Tương Lai?
Dù chưa được áp dụng rộng rãi trong năm 2025, nhưng bài thi tổ hợp có thể là xu hướng tất yếu trong tương lai khi chương trình GDPT 2018 đã được triển khai hoàn chỉnh.
- Bài thi tổ hợp giúp đánh giá toàn diện năng lực học sinh, thay vì chỉ tập trung vào một số môn cố định.
- Hướng học sinh đến việc tư duy liên môn, phát triển kỹ năng tổng hợp kiến thức, phù hợp với định hướng nghề nghiệp sớm.
- Khi chương trình GDPT 2018 được triển khai đầy đủ, học sinh sẽ quen với cách học tích hợp, tạo nền tảng cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 theo hướng đổi mới.
Tuy nhiên, để bài thi tổ hợp trở thành phương án hợp lý, ngành giáo dục cần:
- Hoàn thiện cách dạy học tích hợp trong các trường THCS.
- Tập huấn giáo viên để đổi mới phương pháp giảng dạy, tránh tình trạng dạy theo lối cũ.
- Có lộ trình thí điểm hợp lý, tránh gây áp lực đột ngột cho học sinh và giáo viên.
Kết Luận
Việc đổi mới quy chế tuyển sinh vào lớp 10 năm 2025 theo hướng cho phép các Sở GD&ĐT chọn môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp là một bước tiến cần thiết để phù hợp với chương trình GDPT 2018. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố khách quan, hầu hết các địa phương vẫn ưu tiên chọn môn Tiếng Anh làm môn thi thứ ba để đảm bảo sự ổn định và không gây xáo trộn quá lớn.
Dù vậy, trong tương lai, bài thi tổ hợp vẫn là phương án khả thi, giúp đánh giá toàn diện học sinh và định hướng nghề nghiệp từ sớm. Điều quan trọng là ngành giáo dục cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về chương trình giảng dạy, phương pháp đánh giá và cách tổ chức thi cử để đảm bảo công bằng và hiệu quả trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10.