Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 (CTGDPT 2018) được xây dựng nhằm phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của học sinh. Theo GS.TS Nguyễn Minh Thuyết – Tổng chủ biên CTGDPT 2018, để chương trình này thực sự đi vào thực tiễn một cách hiệu quả, cần tiếp tục duy trì và phát triển theo ba hướng chính:
1. Phát Triển Chương Trình Giáo Dục Phổ Thông
Việc phát triển chương trình không chỉ dừng lại ở việc ban hành mà cần được điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện trong quá trình thực hiện. Bộ GD&ĐT cần tổ chức đánh giá thực tế, tham khảo ý kiến từ giáo viên, học sinh, phụ huynh và các chuyên gia để điều chỉnh kịp thời.
Các nhiệm vụ trọng tâm để phát triển chương trình gồm:
- Điều chỉnh, bổ sung chương trình để phù hợp với thực tế giảng dạy.
- Cụ thể hóa yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực của học sinh theo từng cấp học.
- Xây dựng chương trình giáo dục dành cho đối tượng chuyên biệt như học sinh khuyết tật, học sinh năng khiếu.
- Điều chỉnh nội dung giáo dục địa phương để đảm bảo tính cập nhật, thực tiễn.
- Tạo điều kiện để nhà trường chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục, linh hoạt áp dụng chương trình theo điều kiện thực tế của từng địa phương.
Việc cập nhật chương trình phải đảm bảo nguyên tắc giảm tải nội dung không cần thiết, tăng tính thực hành, ứng dụng và phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại.
2. Thống Nhất Giữa Chương Trình Và Các Văn Bản Đánh Giá Kết Quả Giáo Dục
Một trong những rào cản trong quá trình triển khai CTGDPT 2018 là sự chưa đồng bộ giữa chương trình và hệ thống đánh giá kết quả giáo dục. Hiện nay, Bộ GD&ĐT đã ban hành hai Thông tư quan trọng:
- Thông tư số 27/2020/TT-BGDĐT quy định đánh giá học sinh tiểu học.
- Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT quy định đánh giá học sinh THCS, THPT.
Tuy nhiên, có sự khác biệt giữa cách thức đánh giá của hai cấp học:
- Ở cấp tiểu học (Thông tư 27): Đề kiểm tra được thiết kế theo ba mức độ tư duy (Nhận biết – Kết nối – Vận dụng), nhưng không có tên gọi cụ thể.
- Ở cấp THCS và THPT (Thông tư 22): Đánh giá theo bốn mức độ (Nhận biết – Thông hiểu – Vận dụng – Vận dụng cao), theo hướng dẫn tại Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH.
Định hướng điều chỉnh hệ thống đánh giá:
- Rà soát lại các Thông tư và văn bản hướng dẫn để đảm bảo sự thống nhất giữa chương trình và cách thức kiểm tra, đánh giá.
- Chuẩn hóa hệ thống đánh giá trên tất cả các cấp học, giúp giáo viên và học sinh có định hướng học tập rõ ràng.
- Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phẩm chất và năng lực học sinh một cách cụ thể, khoa học, giúp giáo viên áp dụng linh hoạt trong giảng dạy.
Việc đảm bảo tính nhất quán giữa chương trình giảng dạy và cách thức đánh giá sẽ giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, khả năng vận dụng kiến thức thực tế, thay vì học thuộc lòng máy móc.
3. Tạo Điều Kiện Thuận Lợi Để Thực Hiện Chương Trình
Hiện nay, CTGDPT 2018 đã được hiện thực hóa thành sách giáo khoa cho tất cả các môn học ở cả ba cấp học và đang triển khai trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, việc triển khai hiệu quả chương trình còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và nguồn lực hỗ trợ.
Ba vấn đề cần tập trung để thực hiện chương trình hiệu quả:
a. Nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên
- Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn thường xuyên cho giáo viên về phương pháp dạy học mới.
- Cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết giúp giáo viên có thể linh hoạt điều chỉnh nội dung giảng dạy phù hợp với từng đối tượng học sinh.
- Tạo điều kiện cho giáo viên được trao đổi kinh nghiệm, học tập mô hình giảng dạy hiện đại trong và ngoài nước.
b. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học
- Đảm bảo các phòng học bộ môn, thư viện, thiết bị thí nghiệm đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học.
- Xây dựng hệ thống tài liệu, bài giảng điện tử để hỗ trợ học sinh tự học, giáo viên giảng dạy.
- Đầu tư phát triển hệ thống trường học thông minh, ứng dụng công nghệ vào giảng dạy và kiểm tra đánh giá.
c. Hỗ trợ học sinh, phụ huynh trong quá trình triển khai chương trình
- Tăng cường tư vấn, định hướng học tập cho học sinh theo năng lực và sở trường của từng em.
- Phổ biến, giải thích rõ về CTGDPT 2018 để phụ huynh hiểu và đồng hành cùng con trong quá trình học tập.
- Cung cấp công cụ, tài liệu bổ trợ để học sinh có thể tự học, phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề thực tế.
Kết Luận
Để CTGDPT 2018 phát huy hiệu quả trong thực tế, cần tập trung vào ba nhiệm vụ cốt lõi:
- Phát triển chương trình linh hoạt, đảm bảo tính cập nhật, phù hợp với thực tiễn giáo dục.
- Đồng bộ hóa giữa chương trình và hệ thống đánh giá kết quả học tập để phản ánh chính xác sự tiến bộ của học sinh.
- Tạo điều kiện thuận lợi về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và tài liệu hỗ trợ, giúp chương trình đi vào thực tiễn một cách hiệu quả.
Việc thực hiện thành công CTGDPT 2018 không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, mà còn tạo tiền đề quan trọng để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước trong tương lai.