Ông Teruo Fujii, Hiệu trưởng Đại học Tokyo, nhấn mạnh rằng tình hình thế giới phức tạp và sự suy giảm dân số tại Nhật Bản đang đặt ra yêu cầu cấp bách về tính liên ngành và quốc tế hóa trong giáo dục đại học.
Mô hình giáo dục truyền thống và thách thức hiện tại
Sau Thế chiến thứ hai, các trường đại học Nhật Bản tập trung vào:
- Cung cấp giáo dục chất lượng cao với học phí hợp lý.
- Đảm bảo sinh viên tốt nghiệp đúng hạn và có việc làm ngay.
- Đóng góp vào sự phát triển kinh tế của đất nước.
Tuy nhiên, hiện nay, Nhật Bản đang đối mặt với sự suy giảm dân số trầm trọng. Dự kiến, số lượng người 18 tuổi sẽ giảm từ 1,1 triệu (hiện tại) xuống 820.000 vào năm 2040, khiến các trường đại học phải điều chỉnh mô hình hoạt động.
Quốc tế hóa và mở rộng tuyển sinh
Nhật Bản đặt mục tiêu:
- 500.000 sinh viên Nhật du học vào năm 2033 (trước COVID-19 là 220.000).
- 400.000 sinh viên quốc tế đến Nhật (hiện tại là 280.000).
- Ít nhất 60% sinh viên quốc tế ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp.
Hiện nay, đa số sinh viên quốc tế tại Nhật đến từ Trung Quốc, Việt Nam, Nepal. Các trường đại học cần mở rộng thu hút sinh viên từ Indonesia, Ấn Độ, Bangladesh và châu Phi.
Tài chính và học phí
Để cải thiện chất lượng giáo dục và nghiên cứu, Đại học Tokyo dự kiến tăng học phí 20% (hiện tại khoảng 4.000 USD/năm – mức đã giữ nguyên 20 năm). Chính sách hỗ trợ sinh viên có thu nhập thấp vẫn sẽ được duy trì.
Trách nhiệm của đại học đối với hòa bình và phát triển
- Các trường đại học Nhật Bản cam kết đóng góp vào hòa bình toàn cầu, hỗ trợ sinh viên từ các khu vực xung đột như Ukraine.
- Đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu liên ngành, đặc biệt trong các lĩnh vực như dự báo động đất, núi lửa, và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào xã hội.
- Thành lập trường Thiết kế vào năm 2027 để đào tạo nhân lực đa ngành, đáp ứng nhu cầu toàn cầu.
Kết luận
Để thích nghi với những thay đổi lớn của thế kỷ 21, Nhật Bản cần cải cách mô hình giáo dục theo hướng quốc tế hóa, liên ngành và linh hoạt, giúp sinh viên sẵn sàng đối mặt với các thách thức tương lai.