Trong bối cảnh chuyển đổi số đang ngày càng sâu rộng trong ngành giáo dục, việc bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ giáo viên trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao chất lượng giảng dạy và tạo động lực đổi mới. Tại nhiều địa phương, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, không ít thầy cô giáo đang tự mình vượt qua rào cản công nghệ, tự học và tham gia các khóa đào tạo để nâng cao năng lực sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy.
Chủ động tự học – cú hích đổi mới từ cá nhân
Cô Trần Thị Hà, giáo viên Trường THCS Nguyễn Trãi (M’Drắk, Đắk Lắk), là một minh chứng sống động cho tinh thần tự học. Trước năm 2022, cô chỉ sử dụng các bài giảng PowerPoint đơn giản được tải về từ mạng và chỉnh sửa lại để phù hợp với nội dung bài dạy. Tuy nhiên, từ khi tiếp cận các khóa học về giáo án điện tử và dạy học tích cực, cô Hà đã hoàn toàn “lột xác” trong phương pháp giảng dạy.
Cô không chỉ biết sử dụng thành thạo các phần mềm hỗ trợ dạy học như Plickers, ClassPoint, Canva, mã QR, mà còn có thể tự thiết kế hoạt hình ngắn để phục vụ cho bài giảng môn Lịch sử, biến các tiết học vốn bị coi là khô khan trở nên sinh động và hấp dẫn hơn. Những nỗ lực ấy đã giúp cô Hà đạt giải Nhất cấp huyện môn Lịch sử và giải Ba toàn huyện trong cuộc thi giáo viên dạy giỏi, đồng thời mang lại niềm vui mỗi ngày đến lớp.
Không chỉ riêng cô Hà, cô Nguyễn Thị Kiều Diễm – giáo viên môn Hóa học, Trường THPT Chu Văn An (Quảng Ngãi) – cũng là một tấm gương sáng. Dù gặp nhiều khó khăn về tài chính và di chuyển, cô vẫn quyết tâm tham gia khóa học “Dạy học tích cực” tại Đà Nẵng vào tháng 11/2022. Từ đó, cô không ngừng mở rộng hành trình học tập với các khóa online về giáo án Thân – Tâm – Trí, công cụ dạy học trực tuyến, rồi truyền cảm hứng cho đồng nghiệp cùng học, cùng chia sẻ phương pháp mới.
Giáo viên vùng khó: Tự học là con đường ngắn nhất
Tại những địa bàn còn nhiều khó khăn về hạ tầng và nguồn lực, việc bồi dưỡng kỹ năng số cho giáo viên gần như phụ thuộc vào ý thức tự giác và nỗ lực cá nhân.
Thầy Nguyễn Thanh Bão, giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học – THCS Trà Nam (Nam Trà My, Quảng Nam), cho biết: “Có khóa học thì miễn phí, có khóa học phí chỉ mang tính tượng trưng. Nhưng việc học hay không là do từng người quyết định. Nếu không tự đặt kỷ luật cho mình thì sẽ khó theo kịp sự thay đổi”.
Thầy Bão thẳng thắn nhận định: “Chỉ cần dừng lại trong khoảng 2 – 3 năm, không cập nhật công nghệ, thì bài giảng đã lạc hậu rất nhiều so với thực tiễn dạy học”.
Trong khi đó, cô Phạm Thị Ái Vân – giáo viên môn Địa lý, Trường THPT Trần Phú (Đà Nẵng) – với nhiều khóa học online như E-learning chuyên sâu, soạn giảng online 4.0 đã góp phần xây dựng cộng đồng giáo viên đổi mới sáng tạo. Cô Ái Vân chia sẻ, có nhiều giáo viên có ý tưởng nhưng thiếu kỹ năng công nghệ, từ đó không thể hiện được ý tưởng một cách hiệu quả trong bài giảng điện tử.
Từ những khóa học của cô, nhiều đồng nghiệp đã đạt giải cao trong các cuộc thi thiết kế giáo án điện tử và áp dụng hiệu quả mô hình dạy học theo dự án, mang lại chuyển biến tích cực trong đổi mới phương pháp giảng dạy.
Cộng đồng giáo viên sáng tạo – nguồn cảm hứng lan tỏa
Một điểm chung dễ nhận thấy là cộng đồng giáo viên cùng học – cùng tiến bộ đã trở thành lực đẩy quan trọng tiếp thêm động lực cho nhiều nhà giáo tự học, nhất là ở vùng khó.
Thầy Bão chia sẻ: “Nhờ những khóa học trực tuyến do cộng đồng giáo viên giới thiệu, tôi được truyền cảm hứng từ những thầy cô tự học không ngừng để không tụt lại phía sau. Từ đó, tôi thấy cần chọn lọc và làm mới tiết dạy của mình, kết hợp phương pháp hiện đại phù hợp với điều kiện dạy học thực tế ở trường”.
Việc hình thành và duy trì các diễn đàn chuyên môn trực tuyến, nhóm chia sẻ tài liệu dạy học qua mạng xã hội, các buổi tập huấn qua Zoom, Google Meet… cũng là một phần quan trọng giúp giáo viên tiếp cận nhanh hơn với phương pháp và công nghệ giảng dạy mới.
Tự học – giải pháp thiết thực và bền vững trong chuyển đổi số giáo dục
Trong điều kiện ngân sách và cơ sở vật chất dành cho bồi dưỡng giáo viên còn hạn chế, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa, thì tự học, tự bồi dưỡng kỹ năng số chính là giải pháp khả thi và bền vững nhất.
Từ kinh nghiệm thực tế của nhiều giáo viên, có thể rút ra một số khuyến nghị:
- Khuyến khích tinh thần học tập suốt đời trong đội ngũ giáo viên thông qua các phong trào thi đua sáng tạo trong giảng dạy.
- Tăng cường phổ biến các khóa học miễn phí, học phí thấp, hướng dẫn kỹ năng sử dụng nền tảng học tập số cho giáo viên.
- Thiết lập mạng lưới kết nối giữa giáo viên các vùng miền, tạo điều kiện chia sẻ tài liệu, phương pháp và giải pháp ứng dụng công nghệ.
- Tôn vinh và nhân rộng những tấm gương tự học tiêu biểu, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa trong toàn ngành.
Kết luận
Chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà quan trọng hơn là con người – trong đó đội ngũ giáo viên đóng vai trò trung tâm. Những nỗ lực tự học, tự đổi mới từ chính các thầy cô giáo, đặc biệt ở vùng khó khăn, đã và đang góp phần rút ngắn khoảng cách số trong giáo dục, đem lại hiệu quả giảng dạy tích cực, lan tỏa tinh thần sáng tạo và truyền cảm hứng cho thế hệ học sinh tương lai.
Tự học không chỉ là hành trình nâng cao năng lực nghề nghiệp, mà còn là cách các thầy cô giữ gìn tình yêu nghề, tình yêu lớp học, để mỗi tiết dạy đều là trải nghiệm mới mẻ, ý nghĩa và tràn đầy cảm hứng.