Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang trở thành chiến lược phát triển trọng tâm của quốc gia, ngành giáo dục Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải thích ứng mạnh mẽ, toàn diện và sâu rộng. Với vai trò là ngành gắn trực tiếp với việc đào tạo nguồn nhân lực, giáo dục không chỉ là đối tượng chịu ảnh hưởng mà còn là lực lượng tiên phong trong thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách hành chính.
Thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ trọng tâm
Ngày 24/3/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 764/QĐ-BGDĐT, thành lập Ban Chỉ đạo về Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách hành chính và Đề án 06. Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn giữ vai trò Trưởng Ban, thể hiện quyết tâm chính trị cao của ngành trong việc triển khai các nhiệm vụ then chốt này.
Tại phiên họp đầu tiên ngày 26/3, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh: chuyển đổi số, cải cách hành chính và đổi mới sáng tạo không chỉ là nhiệm vụ thực hiện chỉ đạo của cấp trên, mà còn là yêu cầu nội tại cấp thiết của ngành. Giáo dục cần làm gương, làm đầu tàu trong đổi mới, bởi đây là ngành đào tạo lực lượng dẫn dắt sự phát triển của xã hội.
Những kết quả bước đầu và nỗ lực nổi bật
Bộ GD&ĐT đã có nhiều bước đi quan trọng trong các lĩnh vực chuyển đổi số, cải cách hành chính và triển khai Đề án 06. Một số thành quả tiêu biểu được báo cáo trong cuộc họp bao gồm:
1. Ứng dụng CNTT trong các kỳ thi, tuyển sinh
- Đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, xét tuyển đại học, thanh toán lệ phí, xác nhận nhập học… được thực hiện hoàn toàn trực tuyến từ năm 2022, với khoảng 1 triệu thí sinh tham gia mỗi năm.
- Từ năm 2023, học sinh thuộc diện chính sách không cần giấy xác nhận nơi cư trú vẫn được xét tuyển ưu tiên, giúp tiết kiệm thời gian và công sức cho thí sinh và địa phương.
- Năm 2025, thí sinh tự do đã có thể đăng ký dự thi trực tuyến qua tài khoản VNeID, hướng đến mục tiêu 100% đăng ký thi trực tuyến toàn quốc.
2. Phát triển hệ thống thủ tục hành chính số hóa
- Đã số hóa 68 thủ tục hành chính, tích hợp trên Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của Bộ GD&ĐT.
- Triển khai 1 dịch vụ công trực tuyến toàn trình tích hợp E-office, Cổng dịch vụ công quốc gia, đánh dấu bước khởi đầu quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính.
3. Triển khai học bạ số và văn bằng số
- Giai đoạn 1 học bạ số đã hoàn thành thí điểm cấp tiểu học, xác định mô hình kỹ thuật tập trung.
- Bộ đã ban hành hướng dẫn triển khai đại trà học bạ số tiểu học, đồng thời thí điểm học bạ số cấp THCS, THPT và GDTX.
- Văn bằng số cũng là nội dung đang được thúc đẩy triển khai để nâng cao tính minh bạch, tiện lợi, liên thông dữ liệu trong giáo dục.
Những tồn tại và thách thức
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại cần khắc phục ngay:
- Sự phối hợp giữa các đơn vị chưa chặt chẽ, còn chồng chéo, thiếu đồng bộ trong triển khai nhiệm vụ.
- Sự chủ động của một số tập thể, cá nhân còn hạn chế, thiếu tinh thần tiên phong trong đổi mới.
- Thiếu hụt hạ tầng số, nhân lực công nghệ thông tin và tài nguyên số tại nhiều cơ sở giáo dục, đặc biệt là địa phương, vùng khó khăn.
- Tỷ lệ thủ tục hành chính thực hiện toàn trình trực tuyến còn rất thấp, chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu chuyển đổi số.
Định hướng hành động đến cuối năm 2025
Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ và địa phương tăng cường tham mưu, phân công rõ người – rõ việc, nâng cao trách nhiệm cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, đồng thời xác định những nội dung cần ưu tiên đẩy nhanh từ nay đến cuối năm:
- Tập trung triển khai các nội dung của Nghị quyết 57-NQ/TW, nhất là lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giáo dục.
- Tiếp tục triển khai “Bình dân học vụ số”, lan tỏa kỹ năng số đến toàn dân, đặc biệt trong lực lượng giáo viên và học sinh – sinh viên.
- Đẩy mạnh triển khai học bạ số, văn bằng số, hướng đến kết nối liên thông toàn hệ thống giáo dục.
- Hoàn thiện hệ thống dữ liệu giáo dục toàn quốc, tích hợp đầy đủ với các nền tảng quốc gia.
Bộ trưởng cũng đặc biệt lưu ý đến việc đầu tư hạ tầng kỹ thuật, tăng cường bồi dưỡng nhân lực, đổi mới tư duy làm việc, tiếp cận số hóa từ chính tư duy quản trị.
Đồng bộ ba mũi nhọn: khoa học công nghệ – cải cách hành chính – chuyển đổi số
Việc thành lập Ban chỉ đạo thống nhất cho cả ba mảng công tác: phát triển khoa học công nghệ, cải cách hành chính và chuyển đổi số là bước đi chiến lược nhằm tạo sự điều hành xuyên suốt, nhịp nhàng và hiệu quả.
Ông Phạm Quang Hưng, Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, cho biết: kế hoạch hành động cụ thể của Bộ GD&ĐT đã xác định rõ:
- Mục tiêu, nội dung, kết quả dự kiến
- Thời hạn hoàn thành từng nhiệm vụ
- Trách nhiệm đầu mối triển khai
Sự rõ ràng trong kế hoạch giúp theo dõi sát tiến độ, đánh giá chính xác hiệu quả thực hiện, và điều chỉnh kịp thời nếu phát sinh vướng mắc.
Kết luận: Không dừng lại ở cải tiến, mà là chuyển mình
Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và cải cách hành chính không còn là khái niệm lý thuyết, mà đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của ngành giáo dục. Trách nhiệm này không chỉ dừng ở Bộ GD&ĐT mà cần sự vào cuộc của toàn ngành, từ trung ương đến địa phương, từ cơ sở đến từng cán bộ, giáo viên, sinh viên.
Muốn làm được, giáo dục phải thay đổi tư duy quản lý, cách thức làm việc, ưu tiên đầu tư hạ tầng và con người, từ đó mới có thể đáp ứng được đòi hỏi ngày càng cao trong kỷ nguyên số và góp phần thực hiện thành công chiến lược quốc gia về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.