Trong giai đoạn quan trọng của hành trình học tập, việc đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 là bước ngoặt có ảnh hưởng lớn đến con đường học tập và định hướng nghề nghiệp của học sinh. Trước những thay đổi về phương thức tuyển sinh cũng như chương trình giáo dục phổ thông mới, học sinh cần cân nhắc kỹ nhiều yếu tố để lựa chọn đúng trường, đúng mục tiêu và giảm thiểu rủi ro không đỗ, hoặc trúng tuyển nhưng không phù hợp.
Tìm hiểu kỹ quy chế tuyển sinh và số nguyện vọng được đăng ký
Ở mỗi địa phương, quy chế tuyển sinh lớp 10 có thể có những khác biệt nhất định về số nguyện vọng và phương thức xét tuyển.
Tại Đắk Nông, học sinh có thể đăng ký 3 nguyện vọng khi thi vào trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT huyện. Đối với các trường THPT khác, thí sinh thi tuyển sẽ có nguyện vọng 1 và 2 (trong đó, nếu đã trúng tuyển nguyện vọng 1 thì không xét nguyện vọng 2).
Tại Bến Tre, học sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng trong cùng một cụm tuyển sinh. Tuy nhiên, điểm xét tuyển sẽ bị trừ dần theo thứ tự nguyện vọng: trừ 2 điểm với nguyện vọng 2 và trừ 4 điểm với nguyện vọng 3. Điều này đòi hỏi học sinh cần tính toán kỹ để tránh bị thiệt khi xét tuyển.
Tại các thành phố lớn như Hà Nội, học sinh được đăng ký hai nguyện vọng vào hai trường THPT công lập không chuyên khác nhau. Thí sinh cần nắm chắc nguyên tắc xét tuyển theo từng hệ: công lập, chuyên, song bằng, tư thục… và khu vực tuyển sinh.
Đặt nguyện vọng hợp lý theo năng lực và cơ hội trúng tuyển
Việc lựa chọn nguyện vọng không chỉ dựa vào ước muốn cá nhân mà còn phải dựa trên đánh giá thực tế về năng lực học tập và điểm chuẩn các năm trước của trường dự định đăng ký. Theo các thầy cô có kinh nghiệm tư vấn tuyển sinh, học sinh nên tuân thủ nguyên tắc sau:
- Nguyện vọng 1: Trường có điểm chuẩn gần với mức điểm học sinh dự kiến đạt được. Đây là nguyện vọng “mục tiêu”.
- Nguyện vọng 2: Trường có điểm thấp hơn một chút, đóng vai trò “dự phòng 1”.
- Nguyện vọng 3: Trường có điểm thấp hơn rõ rệt, như một “phao cứu sinh” an toàn để đảm bảo cơ hội trúng tuyển.
Cách làm này giúp tránh tình trạng bỏ hết trứng vào một giỏ, đảm bảo dù không đạt được nguyện vọng cao nhất thì học sinh vẫn có cơ hội tiếp tục học tập tại môi trường phù hợp.
Cân nhắc yếu tố tổ hợp môn và định hướng nghề nghiệp
Từ khi triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018, học sinh lớp 10 sẽ chọn 5 môn học lựa chọn theo nhóm tổ hợp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải trường THPT nào cũng đủ điều kiện tổ chức tất cả các tổ hợp học theo nhu cầu của học sinh.
Vì vậy, học sinh cần tìm hiểu kỹ tổ hợp môn học mà trường THPT dự kiến đăng ký có triển khai hay không, để đảm bảo phù hợp với định hướng nghề nghiệp. Ví dụ, học sinh muốn học ngành thiết kế thời trang nên chọn trường có tổ chức môn Mỹ thuật trong chương trình lớp 10.
Theo thầy Phan Trọng Hải (Bến Tre), việc trường có hay không tổ chức dạy các môn học lựa chọn theo đúng định hướng của học sinh là yếu tố quan trọng không kém điểm số hay tỷ lệ chọi.
Phân tích điểm chuẩn và đánh giá năng lực bản thân
Học sinh cần làm quen với đề thi theo định dạng mới của năm 2025 để ước lượng điểm thi dự kiến, từ đó so sánh với điểm chuẩn các năm trước của các trường THPT mình quan tâm.
Theo thầy Trần Mạnh Tùng (Hà Nội), nếu học lực giỏi có thể đặt nguyện vọng vào trường chuyên, trường tốp cao. Nếu học lực khá, nên chọn trường có mức điểm phù hợp. Học sinh cần tự đánh giá khách quan năng lực qua điểm kiểm tra, thi thử và nên trao đổi với giáo viên chủ nhiệm để có cái nhìn chính xác hơn.
Đồng thời, học sinh cần lưu ý đến khoảng cách địa lý và điều kiện đi lại, tránh đăng ký trường quá xa gây ảnh hưởng đến sức khỏe và thời gian học tập.
Cần đồng hành từ gia đình và giáo viên
Quyết định đăng ký nguyện vọng không nên là việc của riêng học sinh, mà cần sự đồng hành từ phụ huynh và thầy cô giáo. Tuy nhiên, việc định hướng cần tránh áp đặt. Phụ huynh nên tôn trọng sở thích, thế mạnh và mục tiêu của con để giúp các em đưa ra quyết định đúng đắn nhất.
Thầy Nguyễn Phương Bắc (Bắc Ninh) cho rằng học sinh cần tham khảo ý kiến từ gia đình, giáo viên và tập trung ôn luyện một cách bài bản. Việc lựa chọn trường phù hợp không phải để thi cho vui, mà là bước đầu tiên để các em định hình con đường học tập trong ba năm THPT và xa hơn nữa là lựa chọn nghề nghiệp.
Chuẩn bị kỹ lưỡng cho kỳ thi – Yếu tố quyết định cuối cùng
Dù lựa chọn nguyện vọng hợp lý đến đâu, năng lực thực sự và kết quả thi vẫn là yếu tố then chốt để đạt được mong muốn. Học sinh cần có kế hoạch ôn tập chi tiết, luyện đề, kiểm soát thời gian làm bài và đặc biệt chú trọng vào các môn thi bắt buộc: Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ (hoặc môn thứ 3 tùy địa phương).
Đồng thời, cần duy trì tâm lý ổn định, giữ gìn sức khỏe và tránh học tủ, học lệch. Việc luyện đề thường xuyên sẽ giúp học sinh làm quen cấu trúc đề và xác định chiến lược làm bài hiệu quả.
Kết luận
Việc đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 không còn đơn thuần là chọn trường gần nhà hay nơi có điểm chuẩn thấp. Trong bối cảnh tuyển sinh hiện đại, học sinh cần phân tích kỹ lưỡng, đánh giá toàn diện từ năng lực học tập, định hướng nghề nghiệp, tổ hợp môn học, điều kiện đi lại đến cơ hội trúng tuyển.
Chọn đúng trường, đúng nguyện vọng không chỉ giúp tăng khả năng trúng tuyển mà còn là nền tảng cho hành trình học tập và phát triển bền vững trong tương lai.