Việt Nam trước cơ hội vươn lên trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu
Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất và phát triển vi mạch bán dẫn. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, xây dựng chuẩn chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn tại các trường đại học là bước đi chiến lược, từng bước khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới.
Quốc tế hóa chương trình đào tạo – hướng đi tất yếu
PGS.TS Nguyễn Phú Khánh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Phenikaa cho biết, ngay từ năm 2024, nhà trường đã triển khai chương trình đào tạo và thành lập Trung tâm Đào tạo thiết kế vi mạch, đồng thời thành lập công ty Phenikaa X để đồng hành cùng hoạt động đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Đáng chú ý, Trường Đại học Phenikaa đã ký kết hợp tác với Tập đoàn công nghệ Synopsys và Đại học Bang Arizona (ASU), đơn vị đào tạo hàng đầu trong lĩnh vực vi mạch tại Hoa Kỳ. Mục tiêu đến năm 2030, Phenikaa đào tạo 8.000 kỹ sư thiết kế vi mạch chất lượng cao, có chứng chỉ quốc tế, đủ khả năng làm việc tại các tập đoàn toàn cầu.
Theo PGS.TS Khánh, chương trình đào tạo cần được quốc tế hóa, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, gắn với doanh nghiệp. Đặc biệt, nhà trường chú trọng thiết kế chương trình theo nhu cầu thị trường, bảo đảm sinh viên tốt nghiệp có kỹ năng, phẩm chất đạt chuẩn quốc tế, đủ sức tham gia thị trường lao động toàn cầu.
Xây dựng chuẩn chương trình đào tạo – ánh xạ giữa nhu cầu và khả năng
GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ (ĐHQG Hà Nội) nhấn mạnh việc xây dựng chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn là bước đi tất yếu để “ánh xạ” giữa nhu cầu nhân lực với khả năng đào tạo của các trường đại học.
Cả nước hiện có khoảng 75 ngành đào tạo phục vụ công nghiệp bán dẫn. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư vào năm 2030, việc chuẩn hóa chương trình, đầu tư hệ thống giáo trình, thiết bị thí nghiệm và nâng cao năng lực giảng viên là điều bắt buộc. Đặc biệt, cần đẩy mạnh đào tạo sau đại học, xây dựng liên minh giữa các trường đại học để chia sẻ nguồn lực và kinh nghiệm.
Ưu tiên chuyển giao công nghệ và thu hút nhân tài
TS Dương Ngọc Đoàn, Phó Trưởng khoa Điện – Điện tử – Viễn thông (Trường ĐH Kỹ thuật Công nghệ Cần Thơ) cho biết, việc mở ngành đào tạo vi mạch bán dẫn là chiến lược dài hạn. Nhà trường đã chủ động thiết kế khung chương trình, hợp tác với doanh nghiệp, tổ chức hội thảo khoa học và đầu tư trang thiết bị thí nghiệm hiện đại.
TS Đoàn cho rằng, giải pháp cốt lõi là gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất thông qua sự hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp. Các nội dung đào tạo cần tập trung vào thiết kế, đóng gói và kiểm thử vi mạch. Ngoài ra, có thể ứng dụng phòng thí nghiệm ảo, phần mềm miễn phí để tiết kiệm chi phí nhưng vẫn đảm bảo chất lượng giảng dạy.
Việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia dẫn đầu như Đài Loan là hướng đi thiết thực, trong đó nhấn mạnh vai trò của chuyển giao công nghệ và thu hút nhân tài từ nước ngoài.
Lắng nghe nhu cầu thực tế – hoàn thiện chương trình đào tạo
TS Lương Vinh Quốc Danh, Trưởng khoa Điện tử – Viễn thông (Trường Đại học Cần Thơ) nhận định, ngành thiết kế vi mạch đang trở thành xu hướng phát triển tất yếu. Trường đã ký kết hợp tác với Đại học Quốc lập Thành Công (Đài Loan) để phát triển chương trình đào tạo song phương.
Bên cạnh đó, nhà trường cũng tổ chức hội thảo lấy ý kiến các bên liên quan, từ doanh nghiệp, chuyên gia đến sinh viên, nhằm hoàn thiện chương trình đào tạo phù hợp thực tiễn. Đặc biệt, nội dung giảng dạy cần cập nhật xu hướng công nghệ mới như AI, IoT, xe tự hành và y tế số.
Từ chiến lược đến hành động – hiện thực hóa tầm nhìn 2030
Với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp và sự hỗ trợ từ Chính phủ, ngành giáo dục Việt Nam đang từng bước xây dựng nền tảng vững chắc cho đào tạo nhân lực bán dẫn chất lượng cao.
Chuẩn chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn không chỉ là cam kết về chất lượng, mà còn là tấm vé đưa kỹ sư Việt Nam ra thế giới, khẳng định vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Đây là nhiệm vụ vừa cấp thiết, vừa lâu dài, cần được đầu tư bài bản và quyết liệt trong từng bước triển khai.