Trong thời đại AI phát triển mạnh mẽ, cùng với việc tinh giản bộ máy báo chí truyền thống, nhiều học sinh lớp 12 và phụ huynh không khỏi lo lắng về tương lai việc làm của ngành báo chí, truyền thông. Tuy nhiên, góc nhìn từ các chuyên gia tuyển sinh và đại diện các trường đại học cho thấy, đây vẫn là một trong những ngành học “hot”, nhiều cơ hội nếu người học biết thích nghi và phát triển kỹ năng toàn diện.
Khi ngành truyền thông đối mặt với thay đổi lớn
Việc nhiều cơ quan báo chí thực hiện sáp nhập, tinh giản bộ máy đang khiến thị trường lao động ngành báo chí – truyền thông có nhiều thay đổi. Thêm vào đó, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo ra những công cụ hỗ trợ viết báo, tổng hợp thông tin, thậm chí sản xuất video tự động. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu ngành truyền thông đang dần “hết thời”?
Tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp năm 2025, những băn khoăn ấy được thể hiện rõ qua câu hỏi của em Nguyễn Ngọc Châu – học sinh lớp 12 Trường THPT Trương Định (Hà Nội): “Liệu em có nên chọn ngành báo chí, truyền thông không khi cơ hội việc làm ngày càng ít đi?”
Không chỉ học sinh, phụ huynh cũng mang chung nỗi lo. Chị Nguyễn Thanh Mai (TP Sầm Sơn, Thanh Hóa) chia sẻ: “Con trai tôi mê chụp ảnh, viết lách. Nhưng sau 4 – 5 năm nữa, liệu còn cơ hội để con làm trong các cơ quan báo chí không?”
Thị trường thay đổi, nhưng cơ hội vẫn rộng mở
Trả lời những băn khoăn đó, TS Nguyễn Phi Long – Trưởng phòng Đào tạo, Học viện Phụ nữ Việt Nam – khẳng định: việc các cơ quan báo chí sáp nhập có ảnh hưởng, nhưng không làm “sụp đổ” thị trường lao động. Ngược lại, ngành truyền thông đa phương tiện đang phát triển mạnh mẽ trong thời đại số, mở ra nhiều cơ hội việc làm không giới hạn trong lĩnh vực báo chí truyền thống.
“Học báo chí, truyền thông đa phương tiện không chỉ làm báo, mà còn có thể làm việc tại doanh nghiệp, tổ chức xã hội, agency quảng cáo, sản xuất nội dung kỹ thuật số, truyền thông thương hiệu…”, TS Long cho biết.
Sinh viên ngành này được đào tạo để sáng tạo nội dung, làm video, thiết kế, quản lý truyền thông mạng xã hội, chạy quảng cáo… những kỹ năng cực kỳ cần thiết cho thị trường hiện nay.
Nhà báo robot có thay được con người?
Trong khuôn khổ ngày hội tuyển sinh, PGS.TS Đặng Thị Thu Hương – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học KHXH&NV (ĐHQG Hà Nội) – nhắc đến khái niệm thú vị: “nhà báo robot”. Theo bà, AI có thể xử lý thông tin nhanh, lan tỏa nội dung rộng, nhưng không thể thay thế hoàn toàn con người.
“Ở Việt Nam, nhà báo không chỉ đưa tin mà còn phản biện chính sách, định hướng dư luận, truyền cảm hứng nhân văn – điều mà AI không thể làm”, PGS.TS Hương nhấn mạnh.
Trong khi đó, AI cũng đặt ra nhiều thách thức cho ngành truyền thông: tin giả, hình ảnh giả mạo, thông tin gây nhiễu… Đây chính là lúc vai trò của những người làm truyền thông chân chính càng trở nên quan trọng.
Các trường đại học đổi mới đào tạo, sát với thực tiễn
Tại Trường Đại học Thăng Long, TS Vũ Thị Thanh Nhàn – Trưởng khoa Truyền thông đa phương tiện – chia sẻ: chương trình đào tạo của trường theo hướng ứng dụng, bám sát thực tế công việc. Sinh viên sẽ được học:
- Kỹ năng chụp ảnh, thiết kế, quay – dựng phim;
- Kỹ năng viết, xây dựng nội dung cho đa nền tảng;
- Kỹ năng làm việc nhóm, xử lý tình huống và quản lý dự án truyền thông.
“Ngành này thú vị nhưng cũng rất vất vả. Không nên chọn vì chạy theo xu hướng, mà phải biết rõ mình đam mê gì, có phù hợp không”, TS Nhàn nói.
Với chỉ từ 25 sinh viên/lớp, sinh viên có cơ hội được hướng dẫn sát sao và thực hành nhiều trong suốt quá trình học.
Không chỉ học để làm báo
Một điều quan trọng được nhấn mạnh: truyền thông hiện nay không chỉ là báo chí. PGS.TS Đặng Thị Thu Hương cho biết, sinh viên ra trường có thể làm ở rất nhiều vị trí như:
- Biên tập viên nội dung số;
- Quản lý truyền thông doanh nghiệp;
- Chuyên viên marketing, quảng cáo;
- MC, phóng viên, phát thanh viên;
- Quản trị mạng xã hội (social media);
- Thiết kế đồ họa, làm phim tài liệu…
Vì vậy, học sinh không nên giới hạn suy nghĩ rằng “học báo chí là phải vào tòa soạn”. Thị trường đang rất cần những người sáng tạo nội dung, kể chuyện bằng hình ảnh, video, âm thanh, trên các nền tảng số như TikTok, YouTube, Instagram…
Chọn đúng ngành theo đam mê và năng lực
Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn chia sẻ, năm 2025 sẽ không giới hạn tổ hợp xét tuyển, quy chế tuyển sinh được xây dựng linh hoạt hơn. Điều quan trọng là học sinh cần hiểu mình:
- Mạnh ở môn gì?
- Yêu thích lĩnh vực nào?
- Có tố chất sáng tạo, làm việc nhóm, linh hoạt hay không?
“Các trường sẽ tuyển đúng theo tổ hợp và yêu cầu ngành nghề. Thí sinh chỉ cần tập trung học tốt theo năng lực và sở trường của mình”, Thứ trưởng khuyến nghị.
Lời khuyên cho những ai muốn theo ngành truyền thông
Nếu bạn thực sự yêu thích viết lách, quay dựng, thiết kế, kể chuyện qua hình ảnh, thì truyền thông – báo chí vẫn là mảnh đất màu mỡ để phát triển. Dưới đây là một số lời khuyên dành cho thí sinh đang cân nhắc:
✅ Xác định rõ đam mê và điểm mạnh cá nhân.
✅ Tìm hiểu chương trình đào tạo của từng trường, xem có phù hợp không.
✅ Chủ động học kỹ năng mềm, công nghệ, như quay – dựng video, thiết kế, biên tập, làm nội dung số.
✅ Đón nhận công nghệ như công cụ hỗ trợ, không phải mối đe dọa.
✅ Thực tập, trải nghiệm sớm, có thể bắt đầu từ việc làm freelance hoặc xây dựng kênh cá nhân để rèn nghề.
Kết luận: Cửa không hẹp với người có bản lĩnh
Dù thị trường việc làm có nhiều thay đổi, ngành báo chí – truyền thông vẫn luôn có đất sống cho những người yêu sáng tạo, ham học hỏi và biết thích nghi. Thay vì lo lắng trước “cửa hẹp”, hãy biến đam mê thành kỹ năng, chủ động nắm bắt cơ hội – bạn sẽ tìm thấy con đường riêng cho mình trong ngành nghề đầy thử thách nhưng cũng rất nhiều cảm hứng này.