Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang tăng tốc trong công cuộc sửa đổi ba đạo luật quan trọng liên quan đến giáo dục phổ thông, đại học và nghề nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Chiều 20/3/2025, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn chủ trì phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo xây dựng dự thảo sửa đổi, bổ sung ba luật: Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp. Sự kiện đánh dấu bước khởi đầu cho quá trình cải cách mang tính thể chế – mở đường cho hệ thống giáo dục quốc dân phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.
Đồng bộ sửa đổi ba luật: Cơ hội lịch sử
Cải cách lần này không chỉ đơn thuần là chỉnh sửa kỹ thuật, mà được nhìn nhận là một cuộc đại tu thể chế giáo dục. Theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, đây là “cơ hội vàng” để xây dựng nền giáo dục linh hoạt, hiện đại và tiệm cận chuẩn quốc tế. Điều đặc biệt là cả ba luật được sửa đổi đồng thời, tạo nên sự đồng bộ trong toàn bộ hệ thống giáo dục – từ phổ thông đến đại học và đào tạo nghề.
Việc đồng thời triển khai sửa đổi các luật giáo dục là để thực hiện Nghị quyết số 51/NQ-CP ngày 18/3/2025 của Chính phủ, nằm trong chương trình hành động thực hiện Kết luận 91-KL/TW của Bộ Chính trị. Những văn bản này tiếp nối tinh thần đổi mới toàn diện giáo dục được đặt ra từ Nghị quyết 29-NQ/TW năm 2013 – một trong những định hướng lớn cho chiến lược phát triển giáo dục – đào tạo của quốc gia.
Quyết tâm cao, tiến độ gấp rút
Theo kế hoạch, các dự thảo luật sẽ được trình Quốc hội vào tháng 10/2025 và dự kiến được Chủ tịch nước ký ban hành vào tháng 12/2025. Điều đó có nghĩa là, thời gian từ khi khởi động đến khi “về đích” chỉ vỏn vẹn chưa đầy 10 tháng – một khoảng thời gian cực kỳ ngắn cho việc chuẩn bị các dự thảo luật quan trọng mang tầm chiến lược quốc gia.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn khẳng định: “Dù thời gian gấp nhưng chất lượng vẫn phải là ưu tiên hàng đầu. Chúng ta không được phép chậm trễ, nhưng cũng không để tiến độ làm ảnh hưởng đến chất lượng văn bản pháp luật.”
Ông yêu cầu các đơn vị chuyên môn phải “ý thức hết khó khăn, thách thức” và phát huy cao độ tinh thần trách nhiệm, sáng tạo để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Các nội dung sửa đổi phải có tầm nhìn dài hạn, đặt trong bối cảnh chuyển đổi số, tự chủ đại học, liên thông giáo dục và yêu cầu cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao.
Vì một nền giáo dục linh hoạt và hiện đại
Những năm gần đây, giáo dục Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt là trong việc đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy, và tăng cường liên kết giữa đào tạo và thị trường lao động. Tuy nhiên, vẫn còn không ít rào cản từ chính hệ thống luật pháp hiện hành. Việc sửa đổi ba đạo luật lần này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn, giúp giáo dục Việt Nam tăng tốc trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế.
Trong đó, Luật Giáo dục sẽ được sửa đổi theo hướng mở rộng quyền tự chủ cho nhà trường, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và giảm tải nội dung không cần thiết. Luật Giáo dục đại học tập trung vào tăng quyền tự chủ, đổi mới quản trị đại học, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Trong khi đó, Luật Giáo dục nghề nghiệp sẽ được điều chỉnh nhằm nâng cao tính linh hoạt của các chương trình đào tạo, tăng cường gắn kết với doanh nghiệp và cập nhật công nghệ mới vào giảng dạy.
Định hướng cho nguồn nhân lực thời đại số
Việc đồng thời sửa đổi ba luật giáo dục diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao về chất lượng nhân lực. Chuyển đổi số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại cấu trúc việc làm, đòi hỏi hệ thống giáo dục phải nhanh chóng thích ứng.
Theo các chuyên gia, nếu ba luật này được sửa đổi hiệu quả, sẽ tạo cú hích lớn giúp tăng chất lượng giáo dục, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn, đồng thời giúp người học có thể dễ dàng chuyển tiếp giữa các bậc học, ngành học – điều vô cùng quan trọng trong xã hội học tập suốt đời.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh: “Đây là cuộc cải cách có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chúng ta không chỉ chỉnh sửa luật để ‘cho có’, mà cần tạo ra hệ sinh thái giáo dục đào tạo đủ sức cung ứng nguồn nhân lực cho một Việt Nam đang vươn mình mạnh mẽ.”
Kết nối giáo dục – doanh nghiệp – xã hội
Một trong những hướng đi quan trọng trong các đề xuất sửa luật là gắn kết mạnh mẽ hơn giữa nhà trường và doanh nghiệp. Cần có cơ chế để doanh nghiệp tham gia vào việc xây dựng chương trình, đánh giá đầu ra, hỗ trợ thực tập – thực hành, và thậm chí là cùng đào tạo.
Đặc biệt, giáo dục nghề nghiệp sẽ được cải tiến theo hướng linh hoạt, gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Điều này mở ra cơ hội lớn cho những người không đi theo lộ trình học đại học nhưng vẫn có thể xây dựng sự nghiệp vững chắc thông qua các chương trình đào tạo ngắn hạn, sát thực tiễn.
Kỳ vọng và trách nhiệm
Việc sửa đổi đồng bộ ba luật giáo dục không chỉ là trách nhiệm của Bộ GD&ĐT mà còn là kỳ vọng của toàn xã hội. Người học cần một hệ thống linh hoạt hơn; nhà trường mong muốn được trao quyền nhiều hơn; doanh nghiệp cần nguồn nhân lực phù hợp hơn; còn đất nước cần một nền giáo dục mạnh mẽ hơn để hội nhập và phát triển bền vững.
Với quyết tâm cao, tầm nhìn chiến lược và sự đồng lòng của các bên, cuộc cải cách thể chế giáo dục lần này hứa hẹn sẽ tạo ra bước ngoặt lớn – mở ra một chương mới cho giáo dục Việt Nam trong thời đại mới.