Từ ngày 19 đến 21/3, hàng trăm học sinh trung học trên cả nước đã tề tựu tại TP.HCM để cùng nhau bước vào vòng chung kết Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia lần thứ 13 – một sân chơi trí tuệ, sáng tạo và giàu cảm hứng do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phối hợp với UBND TP.HCM tổ chức.
Mở màn rực rỡ – Lan tỏa tinh thần khoa học
Lễ khai mạc diễn ra trang trọng với sự góp mặt của ông Phạm Ngọc Thưởng – Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, bà Trần Thị Diệu Thúy – Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, đại diện các Sở GD&ĐT và hơn 400 học sinh từ 74 đơn vị dự thi trên cả nước.
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng khẳng định, đây không chỉ là cuộc thi, mà là một hành trình nuôi dưỡng đam mê, hun đúc tinh thần đổi mới sáng tạo từ ghế nhà trường. Đặc biệt, cuộc thi năm nay càng thêm ý nghĩa khi diễn ra trong bối cảnh cả nước kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng hoàn toàn miền Nam (30/4/1975 – 30/4/2025) và ngay sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW về đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số được ban hành.
Theo ông Thưởng, Nghị quyết 57 được ví như “Khoán 10 trong khoa học công nghệ” và đặt ra yêu cầu cấp thiết cho ngành giáo dục phải đưa tinh thần đổi mới sáng tạo thấm sâu vào từng hoạt động giảng dạy, bắt đầu từ những học sinh phổ thông – những “nhà khoa học tương lai”.
Quy mô hoành tráng – Chất lượng vượt trội
Năm học 2024 – 2025, cuộc thi ghi nhận sự tham gia của 212 dự án đến từ 62/63 Sở GD&ĐT, cùng 12 đơn vị là đại học, học viện, viện nghiên cứu có trường phổ thông trực thuộc.
Trong số này, có:
- 190 dự án đến từ học sinh THPT
- 22 dự án của học sinh THCS
- 23 dự án cá nhân
- 189 dự án nhóm
- Tổng cộng 401 học sinh dự thi, trong đó có 358 học sinh THPT và 43 học sinh THCS.
Các đề tài trải rộng trên 22 lĩnh vực khoa học kỹ thuật hiện đại, như: Y sinh, Hệ thống nhúng, Rô bốt và máy thông minh, Vật lý & Thiên văn, Khoa học môi trường, Phần mềm hệ thống… mang đến một “bữa tiệc” tri thức phong phú, phản ánh tư duy logic, sự nhạy bén và khát vọng đóng góp của thế hệ trẻ.
Cuộc thi – Cái nôi nuôi dưỡng ước mơ khoa học
Cuộc thi được tổ chức lần đầu vào năm 2013, và đến nay đã trở thành sân chơi học thuật uy tín bậc nhất dành cho học sinh trung học cả nước. Mỗi năm, hàng trăm dự án được tuyển chọn kỹ lưỡng từ các cuộc thi cấp trường, cấp tỉnh. Theo báo cáo, nhiều tỉnh thành tổ chức tới 200 – 300 đề tài tham gia vòng sơ khảo để lựa chọn những “ứng cử viên sáng giá” cho vòng thi quốc gia.
Một điểm mới đáng chú ý trong kỳ thi năm nay là việc áp dụng Thông tư 06/2024/TT-BGDĐT, ban hành ngày 10/4/2024, quy định cụ thể số lượng dự án mỗi đơn vị được đăng ký:
- Các Sở GD&ĐT được cử tối đa 3 dự án (riêng Hà Nội và TP.HCM được cử 6 dự án).
- Các trường đại học, viện nghiên cứu được cử tối đa 2 dự án.
- Đơn vị đăng cai tổ chức được cử tối đa 6 dự án; nếu là Hà Nội hoặc TP.HCM thì được đăng ký tới 12 dự án.
Việc quy định rõ ràng số lượng dự án sẽ giúp nâng cao tính cạnh tranh và chất lượng của từng đề tài, thúc đẩy các địa phương đầu tư nghiêm túc hơn từ khâu tổ chức đến đào tạo học sinh.
Ươm mầm tài năng, sẵn sàng vươn ra thế giới
Không chỉ dừng lại ở một cuộc thi cấp quốc gia, kết quả của sân chơi này còn là bàn đạp đưa học sinh Việt Nam ra thế giới. Những dự án xuất sắc nhất sẽ được Bộ GD&ĐT lựa chọn tham gia Hội thi Khoa học kỹ thuật quốc tế (ISEF) dự kiến tổ chức tại Hoa Kỳ vào tháng 5/2025.
Đây chính là cơ hội quý báu để học sinh Việt Nam khẳng định tài năng, bản lĩnh và trí tuệ trước bạn bè quốc tế, tiếp cận môi trường khoa học toàn cầu, và thậm chí là được các trường đại học lớn săn đón.
Không chỉ là giải thưởng, mà là hành trình trưởng thành
Cuộc thi không đặt nặng yếu tố thắng thua mà coi trọng quá trình học sinh dấn thân, trải nghiệm và trưởng thành. Mỗi đề tài là kết tinh của những buổi miệt mài nghiên cứu, những lần thử – sai – điều chỉnh, và cả những cuộc tranh luận khoa học sôi nổi giữa học trò với thầy cô, bạn bè.
Như lời Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, điều quý giá nhất là cuộc thi đã gieo mầm đổi mới sáng tạo, tạo ra phong trào học tập, nghiên cứu khoa học lan tỏa từ lớp học đến cộng đồng.
Cuộc thi Khoa học kỹ thuật học sinh trung học cấp quốc gia năm nay tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của giáo dục trong bồi dưỡng tài năng, truyền cảm hứng khám phá và hiện thực hóa ước mơ khoa học cho thế hệ trẻ Việt Nam. Từ những ý tưởng nhỏ bé hôm nay, rất có thể mai sau sẽ hình thành nên những công trình lớn, giải pháp hữu ích giúp thay đổi xã hội.