Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025 sẽ ghi dấu một thay đổi quan trọng trong môn Địa lý: Thí sinh không còn được phép mang Atlat vào phòng thi. Một công cụ đã gắn bó suốt bao năm nay bỗng chốc “biến mất” khỏi danh sách vật dụng thi cử, buộc cả giáo viên và học sinh phải chuyển hướng trong phương pháp giảng dạy và học tập.
Thay đổi này không chỉ đơn thuần là bỏ một cuốn sách ra khỏi phòng thi, mà còn là bước ngoặt trong tư duy giáo dục địa lý – nơi mà việc “hiểu” sẽ dần thay thế cho việc “nhìn – dò – chọn”.
Không còn câu hỏi Atlat trong đề thi – một thay đổi chiến lược
Theo cô Nguyễn Thị Cúc – Tổ trưởng chuyên môn Địa lý, Trường THPT huyện Điện Biên, mỗi năm đề thi thường có khoảng 15 câu hỏi liên quan đến Atlat, tương đương 3,75 điểm. Việc cho phép mang Atlat vào phòng thi trước đây giúp thí sinh:
-
Tránh phải học thuộc lòng tên địa danh, đơn vị hành chính
-
Ghi nhớ kiến thức nhờ hình ảnh trực quan
-
Phát triển kỹ năng đọc – phân tích – liên hệ bản đồ
Tuy nhiên, từ năm 2025, đề thi không còn chứa câu hỏi sử dụng Atlat. Thay vào đó, các câu hỏi có yếu tố bản đồ sẽ được thể hiện bằng hình ảnh hoặc văn bản. Sự thay đổi này phù hợp với định hướng phát triển năng lực theo Chương trình GDPT 2018: học để hiểu, để tư duy và vận dụng, thay vì chỉ làm theo kỹ năng được rèn luyện từ tài liệu phụ trợ.
Giáo viên điều chỉnh cách dạy: Từ “tra cứu” sang “tư duy”
Trước thay đổi này, giáo viên phải đổi mới cách dạy, kiểm tra và ôn tập, hướng đến giúp học sinh:
-
Nắm chắc kiến thức trọng tâm trong sách giáo khoa
-
Tư duy phản xạ tốt trước các dạng câu hỏi đa dạng
-
Làm chủ kỹ năng phân tích số liệu, biểu đồ và bản đồ
Cô Lưu Thị Ngọc Nương – giáo viên giỏi quốc gia môn Địa lý tại Trà Ôn, Vĩnh Long – chia sẻ:
“Atlat vẫn là tài liệu học quan trọng, dù không còn sử dụng trong phòng thi. Giáo viên cần kết hợp rèn luyện kỹ năng phân tích bản đồ trong quá trình học để học sinh không bị hụt kiến thức khi tiếp cận câu hỏi mang yếu tố lãnh thổ.”
Trong lớp, giáo viên khuyến khích học sinh đặt câu hỏi, liên hệ thực tế, đồng thời tổ chức các tiết học gắn liền bản đồ với nội dung bài giảng để tạo nền tảng tư duy địa lý lâu dài.
Cấu trúc đề thi mới – học sinh phải “thực sự hiểu bài”
Theo cô Nguyễn Thị Út – Tổ trưởng bộ môn tại Trường THPT Trần Đại Nghĩa (Cần Thơ), đề thi tốt nghiệp THPT môn Địa lý 2025 sẽ có 3 dạng chính:
-
Trắc nghiệm nhiều lựa chọn (18 câu – 4,5 điểm)
-
Trắc nghiệm đúng/sai (4 câu – 16 ý – 4 điểm)
-
Trắc nghiệm trả lời ngắn (6 câu – 1,5 điểm)
Sự xuất hiện của dạng trả lời ngắn và đúng/sai đòi hỏi học sinh không chỉ biết khái niệm, mà còn phải hiểu sâu, vận dụng linh hoạt. Ví dụ, câu hỏi có thể yêu cầu:
-
Nhận xét bảng số liệu kinh tế
-
Tính toán tỷ lệ tăng trưởng
-
Giải thích hiện tượng địa lý
Chỉ học thuộc lòng là không đủ, bạn cần tư duy, suy luận, hiểu bản chất thì mới có thể làm tốt bài thi.
Học sinh cần điều chỉnh cách học như thế nào?
Không còn Atlat, nhưng bạn vẫn có thể học tốt Địa lý với những chiến lược thông minh sau:
1. Ôn luyện theo đúng cấu trúc đề thi
Hãy tập trung luyện đề theo đúng 3 dạng câu hỏi mới. Với dạng trả lời ngắn, thành thạo các công thức tính toán là lợi thế. Đừng quên ôn lại kỹ kiến thức lớp 10 và lớp 12 – đây là phần chiếm trọng số lớn trong đề.
2. Luyện kỹ năng phân tích bản đồ – biểu đồ
Tuy không dùng Atlat, nhưng hình ảnh bản đồ vẫn xuất hiện trong đề thi. Bạn cần luyện cách nhìn bản đồ và suy ra thông tin, ví dụ:
-
Nhìn bản đồ giao thông → phân tích thuận lợi phát triển kinh tế
-
Nhìn bản đồ khí hậu → giải thích ảnh hưởng đến nông nghiệp
3. Kết hợp Địa lý với Toán học
Nhiều câu hỏi trắc nghiệm trả lời ngắn yêu cầu tính toán số liệu, rút ra nhận xét từ bảng thống kê. Hãy luyện kỹ kỹ năng tính toán đơn giản, rút gọn số liệu, tính tỷ lệ phần trăm, so sánh tăng – giảm, v.v.
4. Tạo thói quen liên hệ thực tế
Một trong những điểm mạnh của môn Địa lý là tính thời sự. Khi học một vấn đề – ví dụ: dân số, đô thị hóa, tài nguyên – hãy thử liên hệ với những thông tin thời sự như:
-
Biến đổi khí hậu ở miền Trung
-
Cơ hội phát triển kinh tế biển của Việt Nam
-
Xu hướng dịch chuyển dân cư sau đại dịch
Tâm thế thi cử: Bình tĩnh – tự tin – sẵn sàng
Kinh nghiệm “vàng” từ các giáo viên lâu năm:
Bước 1: Đọc toàn đề thi, đánh dấu những câu dễ
Bước 2: Làm trước câu dễ, tích lũy điểm
Bước 3: Quay lại câu khó, gạch từ khóa, loại phương án nhiễu
Bước 4: Trả lời đầy đủ tất cả câu hỏi – đừng bỏ trống!
Đặc biệt, với bài thi trắc nghiệm, một chút may mắn vẫn có thể mang lại điểm – nên hãy chắc chắn rằng bạn không bỏ lỡ cơ hội nào.
Lời kết: Địa lý không còn Atlat, nhưng bạn vẫn làm chủ cuộc chơi
Việc bỏ Atlat khỏi phòng thi không phải là rào cản, mà là cơ hội để giáo viên và học sinh cùng đổi mới tư duy, phát triển kỹ năng toàn diện hơn.
Giáo viên: cần thiết kế bài giảng mang tính gợi mở, khơi gợi tư duy
Học sinh: cần học hiểu bản chất, không học vẹt; luyện đề theo cấu trúc mới
Cả hai: cùng chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho một kỳ thi đổi mới
Hãy nhớ rằng: thành công không đến từ công cụ hỗ trợ, mà từ chính sự hiểu biết và nỗ lực của bạn. Chúc bạn tự tin chinh phục môn Địa lý và kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025 một cách xuất sắc!