Từ những ngày đầu đầy gian nan sau ngày đất nước thống nhất, ngành giáo dục TP.HCM đã không ngừng đổi mới và phát triển để hôm nay tự tin đứng trong top đầu cả nước về chất lượng đào tạo. Hành trình 50 năm ấy là một câu chuyện truyền cảm hứng về tinh thần vượt khó, tầm nhìn chiến lược và khát vọng nâng tầm thế hệ trẻ.
Gỡ “nút thắt” thiếu trường, thiếu lớp: Khởi đầu từ một quyết định
Cuối thập niên 1990 – đầu những năm 2000, TP.HCM đối mặt với một thực trạng “nóng bỏng”: sĩ số học sinh tăng vọt, trường lớp xuống cấp, chỗ học thiếu nghiêm trọng. Tại nhiều khu vực ngoại thành như Gò Vấp, Tân Phú, Nhà Bè…, mỗi lớp có tới 60 học sinh, vượt xa chuẩn quy định.
Nguyên nhân chính đến từ tốc độ đô thị hóa và gia tăng dân số cơ học. Dân cư đổ về TP ngày càng đông, nhưng tốc độ xây dựng trường học lại không theo kịp. Thiếu đất, thiếu vốn, thiếu giải pháp – tất cả như bó tay ngành giáo dục.
Trong bối cảnh đó, Quyết định 02/2003 ra đời như một “cú hích vàng” – quy hoạch mạng lưới trường học bài bản ở từng quận, huyện. Nhờ quyết sách này, mỗi năm, TP.HCM dành ra hàng nghìn tỷ đồng để đầu tư xây dựng trường lớp mới. Cùng lúc, các địa phương được trao quyền chủ động trong quy hoạch đất đai, vận động xã hội hóa giáo dục để mở rộng quy mô và chất lượng giảng dạy.
Từ đó, hàng loạt ngôi trường mới khang trang lần lượt mọc lên ở cả khu vực nội và ngoại thành, mở ra cánh cửa tri thức rộng lớn cho hàng triệu học sinh.
Những “điểm sáng” trong làn sóng xây dựng trường lớp
Một trong những địa phương tiên phong và nổi bật là quận Bình Tân. Từ 23 trường công lập vào năm 2003, đến nay Bình Tân đã có tới 70 trường, với kế hoạch xây thêm gần 1.000 phòng học đến năm 2030. Đặc biệt, năm học 2024 – 2025, có đến 7 ngôi trường mới được đưa vào hoạt động – một nỗ lực ấn tượng giữa bối cảnh dân số toàn quận đã vượt 800.000 người.
Không kém cạnh, huyện Củ Chi với lợi thế về quỹ đất rộng rãi đã đẩy mạnh đầu tư trường học hiện đại. Đến nay, nơi đây có hơn 2.000 phòng học mới, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đứng đầu toàn thành phố.
Trường tiên tiến – hội nhập: Nâng tầm giáo dục thành phố
Không chỉ “đủ về lượng”, TP.HCM còn đặc biệt chú trọng đến “chất”. Từ năm 2015, thành phố mạnh dạn thí điểm mô hình trường tiên tiến, hội nhập quốc tế – một bước ngoặt lớn trong chiến lược giáo dục hiện đại.
Với chương trình học 2 buổi/ngày, sĩ số giới hạn, trang bị phòng học công nghệ cao, và nhiều bộ môn như Toán tư duy, Lập trình robot, tiếng Anh quốc tế…, mô hình này nhanh chóng được nhân rộng.
Tính đến giữa năm 2024, TP.HCM đã có 59 trường thực hiện mô hình này ở tất cả các cấp học. Đây là con số đáng tự hào, cho thấy thành phố không chỉ theo kịp xu hướng giáo dục toàn cầu mà còn chủ động dẫn dắt.
Những thành tựu nổi bật: Khi giáo dục trở thành động lực phát triển
Từ năm 1981, TP.HCM đã tiên phong trong việc triển khai chương trình phổ cập giáo dục tiểu học. Năm 1995, thành phố là đơn vị đầu tiên ở phía Nam được công nhận hoàn thành phổ cập. Không dừng lại ở đó, TP.HCM còn là nơi đầu tiên dạy tiếng Anh tăng cường từ lớp 1 – một quyết định đột phá vào thời điểm đó.
Kết quả? Trong suốt 8 năm liên tiếp gần đây, điểm trung bình môn tiếng Anh kỳ thi THPT của TP.HCM luôn dẫn đầu cả nước. Năng lực ngoại ngữ của học sinh thành phố được quốc tế đánh giá cao, nhiều em giành học bổng du học, tham gia các kỳ thi quốc tế với thành tích ấn tượng.
Ngoài ra, với định hướng giáo dục mở và học tập suốt đời, TP.HCM cũng là địa phương đi đầu trong việc xây dựng các chương trình học linh hoạt, cá nhân hóa, ứng dụng công nghệ và khai thác tốt tài nguyên học tập trực tuyến.
Đổi mới không ngừng – Tương lai rộng mở
Sau khi Nghị quyết 29 của Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục được ban hành, TP.HCM là một trong những địa phương đầu tiên chuyển mình mạnh mẽ. Chương trình giáo dục chuyển hướng lấy học sinh làm trung tâm, khuyến khích tư duy sáng tạo, khả năng tự học và kỹ năng số.
Cô Trần Ngọc Chi – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (Quận 1) chia sẻ: “Giáo dục ngày nay không còn là truyền đạt một chiều. Chúng tôi xây dựng lớp học mở, nơi học sinh tự tin chia sẻ ý kiến, kết nối bài học với cuộc sống. Các em trở thành những công dân nhỏ đầy chủ động và trách nhiệm”.
TP.HCM cũng đang tích cực xây dựng trường phổ thông chất lượng cao tại TP Thủ Đức, Củ Chi, Bình Chánh…, với diện tích từ 5 ha trở lên – hướng tới môi trường học tập chuẩn quốc tế dành cho học sinh Việt.
Kết luận: Một thành phố – Nhiều thế hệ vươn xa
50 năm là một chặng đường dài, nhưng hành trình giáo dục TP.HCM vẫn chưa dừng lại. Từ những lớp học chật hẹp ngày xưa đến những ngôi trường tiên tiến hôm nay, tất cả là nhờ tầm nhìn xa, sự quyết tâm và sự đồng hành của cả hệ thống chính trị – xã hội.
Với nền tảng vững chắc, tư duy đổi mới không ngừng và niềm tin vào thế hệ trẻ, TP.HCM đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái giáo dục đẳng cấp, nơi mọi học sinh đều có cơ hội phát triển toàn diện và sẵn sàng hội nhập quốc tế.