Trong bối cảnh chuyển đổi số lan rộng khắp các lĩnh vực, giáo dục không thể đứng ngoài cuộc. Đặc biệt, giáo viên – những người cầm lái con thuyền tri thức – cần được trang bị kỹ năng số vững vàng để thích ứng và phát triển. Từ thành thị đến vùng sâu, vùng xa, từ mầm non đến đại học, công cuộc số hóa đang từng bước thay đổi diện mạo ngành giáo dục Việt Nam.
Giáo viên – Những “chiến binh số” nơi lớp học
Tại Trường Tiểu học số 1 Hòa Sơn (Đà Nẵng), công nghệ thông tin không còn là thứ gì đó “cao siêu” hay “xa lạ”. Mỗi giáo viên ở đây đều đang chủ động học hỏi, cập nhật kỹ năng số để nâng cấp cách dạy học, xây dựng bài giảng theo hướng phát triển năng lực học sinh, khai thác hiệu quả nguồn học liệu số và học liệu mở.
Thầy Trần Đức An – Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Đội ngũ giáo viên chính là xương sống trong việc triển khai chương trình giáo dục mới. Khi giáo viên biết ứng dụng công nghệ linh hoạt, chủ động tìm kiếm học liệu phù hợp, giờ học sẽ trở nên sống động, lôi cuốn hơn bao giờ hết.”
Không chỉ vậy, cô Phạm Thị Vân – Tổ trưởng chuyên môn lớp 4, 5 tại Trường Tiểu học số 1 Hòa Khương – nhấn mạnh: “Với học sinh tiểu học, ứng dụng công nghệ như một chiếc cầu nối hấp dẫn giữa kiến thức và trí tưởng tượng. Thiết bị số, hình ảnh sinh động, âm thanh đa dạng… giúp các em học mà chơi, chơi mà học.”
Công nghệ thay đổi cách dạy – học từng ngày
Giờ đây, giáo viên không chỉ đứng trên bục giảng với sách vở truyền thống. Họ sử dụng Classpoint để tạo quiz tương tác, QR code để chia sẻ bài tập, Canva để thiết kế slide bắt mắt, thậm chí là video tương tác khiến học sinh “dán mắt” vào nội dung bài học.
Nhờ sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở vật chất, các trường học có điều kiện trang bị bảng tương tác, máy tính, thiết bị thông minh giúp việc dạy và học trở nên trực quan, sinh động và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, cũng vì nguồn tài nguyên số quá phong phú – từ bài giảng điện tử đến phần mềm mô phỏng thí nghiệm – nên giáo viên cần có kỹ năng chọn lọc, kết nối và tích hợp học liệu sao cho phù hợp, tránh bị “ngợp” trong biển thông tin.
Quản lý giáo dục cũng “lên mây”
Không chỉ giảng dạy, quản lý giáo dục cũng đang “chuyển mình” mạnh mẽ. Tại huyện Hòa Vang (Đà Nẵng), 100% học sinh từ mầm non đến THCS đã có mã định danh cá nhân. Sổ điểm, sổ theo dõi học sinh, học bạ điện tử… tất cả đều được số hóa, tạo điều kiện cho việc quản lý minh bạch, chính xác và tiết kiệm thời gian.
Phòng GD&ĐT huyện yêu cầu các trường phối hợp chặt chẽ với đơn vị cung cấp phần mềm để đảm bảo đồng bộ dữ liệu, phục vụ hiệu quả công tác đánh giá, tuyển sinh, xét tốt nghiệp và quản lý chất lượng giáo dục.
Đại học – Tiên phong xây dựng nền tảng số
Ở bậc đại học, nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động triển khai mô hình học tập kết hợp (Blended Learning). Trường Đại học Kinh tế (ĐH Đà Nẵng) là một ví dụ điển hình khi xây dựng nền tảng học trực tuyến Study-Arts, nơi sinh viên có thể học mọi lúc, mọi nơi, đồng thời tương tác trực tiếp với giảng viên qua các công cụ hiện đại như video bài giảng, diễn đàn, trắc nghiệm online…
PGS.TS Lê Văn Huy – Hiệu trưởng nhà trường – nhấn mạnh: “Chúng tôi không chỉ đổi mới cách dạy mà còn đổi mới cả cách đánh giá và quản lý sinh viên. Nền tảng số giúp chúng tôi theo dõi sát sao tiến độ học tập, hỗ trợ sinh viên kịp thời và tạo môi trường học tập linh hoạt, hiện đại.”
Tại Đại học Đà Nẵng, chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà là chiến lược. Từ hạ tầng công nghệ, cơ sở dữ liệu, đến xây dựng Trung tâm học liệu số, Data Center, hệ thống MIS, nền tảng số đang được đầu tư bài bản để hướng đến một “đại học thông minh” – nơi trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật trở thành xương sống của giáo dục.
Hợp tác công – tư: Cú hích cho giáo dục số
Ở các vùng khó như Nam Trà My (Quảng Nam), chuyển đổi số vẫn là bài toán khó vì thiếu hụt kinh phí. Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Trà Dơn đã linh hoạt sử dụng ngân sách tự chủ để đầu tư bảng thông minh, máy tính. Thầy Hiệu trưởng Lê Huy Phương cho biết, nguồn lực xã hội hóa chỉ nên là phần hỗ trợ, không thể thay thế sự đầu tư từ Nhà nước để đảm bảo tính đồng bộ và bền vững.
Theo GS.TS Trần Văn Nam – nguyên Giám đốc Đại học Đà Nẵng, để giáo dục số thực sự “cất cánh”, cần có hạ tầng vững chắc: từ kết nối 5G, mạng viễn thông, hệ thống LMS, LCMS cho đến chính sách đào tạo nhân lực công nghệ giáo dục. Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các công ty EdTech trong việc phát triển giải pháp AI, blockchain, học tập cá nhân hóa… nhằm mang lại cơ hội học tập công bằng, hiện đại cho tất cả học sinh – không phân biệt điều kiện sống.
Trường học và doanh nghiệp – Bắt tay cùng nhau
Không chỉ đầu tư về hạ tầng, các trường đại học cũng cần làm sâu sắc hơn mối quan hệ với doanh nghiệp. Theo PGS.TS Võ Văn Minh – Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (ĐH Đà Nẵng): “Doanh nghiệp chính là nơi kiểm nghiệm tính thực tiễn của kiến thức, là bệ phóng cho những sáng tạo, phát minh của sinh viên.”
Việc hợp tác giữa hai bên giúp thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành, đồng thời đảm bảo sinh viên tốt nghiệp có kỹ năng số và tư duy đổi mới để sẵn sàng hội nhập thị trường lao động toàn cầu.
Tổng kết: Kỹ năng số không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà đang trở thành yếu tố cốt lõi trong đổi mới giáo dục. Từ giáo viên đến giảng viên, từ học sinh đến sinh viên, từ lớp học vùng cao đến giảng đường đại học – tất cả đều cần được tiếp cận, rèn luyện và nâng cấp kỹ năng số. Chuyển đổi số trong giáo dục sẽ không thể thành công nếu thiếu đi sự chủ động, linh hoạt và chung tay từ mọi phía. Và giáo viên – với vai trò là người dẫn đường – cần được tiếp thêm sức mạnh để vững bước trong kỷ nguyên số hóa.