Các cơ sở giáo dục đại học (GDĐH) hiện nay đang đối mặt với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng giáo dục và năng lực nghiên cứu của giảng viên, đặc biệt là trong bối cảnh Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045, đặt mục tiêu đạt bình quân 0,6 công trình khoa học và công trình ứng dụng khoa học công nghệ trên mỗi giảng viên toàn thời gian.
Để đạt được mục tiêu này, các trường đại học cần có những giải pháp đột phá trong việc nâng cao năng lực nghiên cứu của giảng viên và tạo ra cơ chế phù hợp để họ có thể phát huy tối đa khả năng nghiên cứu khoa học. Một số mô hình và chính sách đã được triển khai tại các trường đại học, giúp thúc đẩy giảng viên nghiên cứu và công bố khoa học.
Mô Hình Nhóm Nghiên Cứu Liên Ngành
Một trong những phương pháp nổi bật trong việc nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học là xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh theo hướng liên ngành. Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) đã triển khai mô hình này bằng cách “gom” các giảng viên thành các nhóm nghiên cứu theo các lĩnh vực chuyên môn, giúp gắn kết chặt chẽ các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, giảng dạy và phục vụ cộng đồng.
PGS.TS Nguyễn Văn Hiếu, Phó Hiệu trưởng trường này, cho biết nhóm nghiên cứu liên ngành giúp các giảng viên không chỉ chuyên môn hóa mà còn phát triển khả năng sáng tạo và thực hiện các công trình nghiên cứu có tính ứng dụng cao. Cùng với đó, nhà trường cũng đưa ra các chính sách khen thưởng mạnh mẽ cho giảng viên có công bố quốc tế, tạo động lực lớn để giảng viên tham gia vào các dự án nghiên cứu quốc tế.
Đẩy Mạnh Hợp Tác Quốc Tế và Đa Dạng Hóa Nguồn Kinh Phí
Tính liên ngành trong nghiên cứu cũng được thể hiện qua việc kết hợp giữa các lĩnh vực khoa học khác nhau. TS Nguyễn Minh Hải, Khoa Xây dựng – Cầu đường, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng), chia sẻ rằng việc tham gia các nghiên cứu đa ngành không chỉ giới hạn trong một lĩnh vực mà còn mở rộng ra các ngành khác như quang học, hóa học, và xã hội học. Điều này cho phép các giảng viên phát triển các đề tài nghiên cứu mới mẻ và có tính ứng dụng cao trong thực tế.
Bên cạnh việc xây dựng các nhóm nghiên cứu liên ngành, các trường đại học còn cần phải đa dạng hóa nguồn kinh phí nghiên cứu. Trong điều kiện ngân sách hạn chế, việc tạo ra các cơ chế tài trợ nghiên cứu từ các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và các quỹ nghiên cứu là rất cần thiết. PGS.TS Đặng Tùng Lâm, Trưởng khoa Tài chính, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng), nhấn mạnh rằng kỹ năng trình bày đề xuất tài trợ nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong việc tăng khả năng thành công của các dự án nghiên cứu.
Đầu Tư và Khuyến Khích Giảng Viên
Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng) đã thành công trong việc vượt qua các mục tiêu công bố khoa học khi công bố 134 bài quốc tế và 436 bài nghiên cứu trong nước và quốc tế trong năm 2024. Ngoài việc trích 5% nguồn kinh phí cho các hoạt động khoa học công nghệ, trường còn khuyến khích giảng viên đăng ký tham gia các dự án quốc tế và hợp tác nghiên cứu với doanh nghiệp.
Đặc biệt, Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) cũng có các chính sách khuyến khích giảng viên đạt chuẩn phó giáo sư hoặc giáo sư với mức thưởng hấp dẫn, đồng thời yêu cầu giảng viên phải tham gia nghiên cứu sinh để nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học.
Kết Luận
Để thúc đẩy giảng viên nghiên cứu khoa học và đạt được mục tiêu 0,6 công trình/năm/giảng viên, các cơ sở giáo dục đại học cần có những giải pháp đồng bộ. Việc xây dựng các nhóm nghiên cứu liên ngành, đa dạng hóa nguồn kinh phí, tăng cường hợp tác quốc tế và có các chính sách khuyến khích giảng viên sẽ là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực nghiên cứu của giảng viên, đóng góp vào sự phát triển chung của nền giáo dục và khoa học công nghệ.