Trong suốt nhiều năm, “dạy thêm – học thêm” đã trở thành một thói quen khó bỏ trong hệ thống giáo dục Việt Nam. Nhưng khi Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT chính thức được triển khai, mọi chuyện bắt đầu thay đổi. Từ trường học đến gia đình, từ giáo viên đến phụ huynh – tất cả đang cùng nhau bước vào một giai đoạn “chuyển mình” của ngành giáo dục.
Vậy sau hơn một tháng áp dụng quy định mới, tình hình đang ra sao? Những điều tích cực nào đã đến? Và đâu là thách thức cần vượt qua? Hãy cùng điểm qua bức tranh toàn cảnh đang dần rõ nét dưới ánh sáng của Thông tư 29.
Cú hích mạnh mẽ từ Thông tư 29: Khi “cỗ máy cũ” được làm mới
Trước đây, dạy thêm học thêm là điều hiển nhiên với nhiều người. Trường lớp quá tải, học sinh áp lực thi cử, phụ huynh thì luôn lo con “tụt hậu” nếu không học thêm. Dần dần, việc học không chỉ diễn ra trong giờ chính khóa mà lan sang các buổi tối, cuối tuần và cả kỳ nghỉ hè.
Tuy nhiên, với Thông tư 29, Bộ GD&ĐT đã đưa ra một loạt thay đổi “cứng rắn” nhằm đưa hoạt động dạy – học về đúng bản chất của nó: chất lượng thay vì số lượng, kỹ năng thay vì thành tích.
Giờ đây, giáo viên không được dạy thêm học sinh của chính mình để tránh xung đột lợi ích. Trường học không còn tổ chức lớp học thêm có thu phí. Các địa phương có quyền ban hành quy định riêng về dạy thêm, phù hợp với tình hình thực tế. Và quan trọng hơn hết, học sinh được khuyến khích phát triển kỹ năng tự học, tự chủ và cân bằng giữa học tập – cuộc sống.
Cả hệ thống giáo dục vào cuộc – từ trên xuống dưới
Ngay sau khi Thông tư được ban hành, Bộ GD&ĐT đã nhanh chóng chỉ đạo các Sở GD&ĐT địa phương vào cuộc. Công văn, hướng dẫn, các cuộc họp triển khai được tổ chức dồn dập, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao từ Trung ương đến địa phương.
Các tỉnh như Long An, Cà Mau, Hải Dương, Bình Dương… là những địa phương đầu tiên ban hành quy định riêng, thể hiện sự chủ động trong việc thực hiện chính sách. Không chỉ ngành giáo dục, mà cả các ban ngành liên quan, chính quyền địa phương, các đoàn thể… đều tham gia giám sát, kiểm tra để đảm bảo quy định đi vào thực tế.
Truyền thông về Thông tư cũng được đẩy mạnh qua báo chí, mạng xã hội, các hội thảo… để mọi đối tượng bị ảnh hưởng – từ giáo viên, học sinh đến phụ huynh – đều nắm bắt rõ tinh thần và nội dung mới.
Những chuyển biến rõ ràng: Lợi ích ai cũng thấy
Chỉ sau hơn một tháng triển khai, nhiều thay đổi tích cực đã xuất hiện:
- Với học sinh: Các em không còn bị cuốn vào lịch học thêm dày đặc. Thay vào đó, các trường chú trọng nâng cao chất lượng giảng dạy trong giờ chính khóa. Học sinh được khuyến khích rèn luyện kỹ năng tự học, phát triển khả năng tư duy và sáng tạo, giảm dần sự phụ thuộc vào thầy cô.
- Với phụ huynh: Việc không còn phải “chạy tiền” cho các lớp học thêm trong trường giúp cha mẹ bớt áp lực kinh tế. Họ cũng nhận ra vai trò đồng hành cùng con trong học tập và sinh hoạt – điều đôi khi bị lãng quên vì guồng quay quá nhanh của việc học.
- Với giáo viên: Việc không dạy thêm chính học sinh của mình giúp giáo viên tránh rơi vào thế khó xử giữa “người dạy – người chấm điểm – người thu phí”. Danh dự và uy tín nghề giáo vì thế cũng được bảo vệ. Đồng thời, giáo viên buộc phải nâng cao năng lực sư phạm để đáp ứng yêu cầu trong giờ học chính thức.
- Với nhà trường và xã hội: Việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, tận dụng cơ sở vật chất tốt hơn, đẩy mạnh kỹ năng sống và năng lực toàn diện cho học sinh trở thành hướng đi mới. Xã hội dần nhìn nhận lại giá trị thật sự của giáo dục – nơi học sinh phát triển toàn diện chứ không phải chỉ là “cỗ máy điểm số”.
Nhưng cũng còn nhiều “nút thắt” cần tháo gỡ
Tất nhiên, bất kỳ chính sách đổi mới nào cũng không thể tránh khỏi những khó khăn ban đầu. Với Thông tư 29, Bộ GD&ĐT cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều điểm còn hạn chế:
- Một số giáo viên, cán bộ quản lý chưa hiểu rõ tinh thần và nội dung của Thông tư, dẫn đến lúng túng trong triển khai.
- Một vài địa phương chậm trễ trong việc ban hành văn bản hướng dẫn khiến giáo viên hoang mang, phụ huynh bối rối.
- Một số nơi chưa kịp điều chỉnh kế hoạch dạy học của trường dẫn đến việc “cắt” đột ngột các lớp học thêm, ảnh hưởng tới tâm lý phụ huynh và học sinh.
- Hạ tầng cơ sở vật chất của trường học còn nhiều hạn chế, chưa đủ đáp ứng mô hình dạy học 2 buổi/ngày.
- Nhiều phụ huynh vẫn mang nặng tư duy thành tích, kỳ vọng điểm cao, muốn “đẩy con đi học thêm để chắc ăn”.
Ngoài ra, học sinh hiện nay vẫn chưa được trang bị kỹ năng tự học đầy đủ, nên khi “mất đi” lớp học thêm, một số em bị hụt hẫng, thiếu định hướng học tập.
Đổi mới giáo dục: Không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành giáo dục
Việc thay đổi mô hình dạy thêm – học thêm không thể thành công nếu chỉ có trường học và giáo viên cố gắng. Đây là cuộc chuyển mình toàn diện cần sự chung tay của cả xã hội.
Phụ huynh cần chuyển từ vai trò “đốc thúc điểm số” sang làm bạn đồng hành với con trong học tập và cuộc sống. Giáo viên cần đầu tư hơn vào chuyên môn và phương pháp dạy học sáng tạo. Các trường cần tận dụng tối đa thời gian học chính khóa, tổ chức linh hoạt các hoạt động học tập – kỹ năng – trải nghiệm cho học sinh.
Và trên hết, học sinh chính là trung tâm. Khi các em cảm thấy được học vì chính mình, không phải vì thi cử hay kỳ vọng của người lớn, thì lúc đó giáo dục mới thực sự chạm tới mục tiêu “dạy người” thay vì chỉ “dạy chữ”.
Kết
Thông tư 29 không đơn thuần là một quy định hành chính. Đó là khởi đầu cho một cuộc cách mạng nhẹ nhàng nhưng sâu sắc trong cách chúng ta hiểu về giáo dục. Không ai có thể phủ nhận còn nhiều thách thức phía trước, nhưng nếu toàn xã hội cùng nhìn về một hướng – lấy chất lượng làm trọng tâm, lấy người học làm trung tâm – thì một nền giáo dục công bằng, hiện đại và nhân văn sẽ không còn là giấc mơ xa vời.