Mới đây, dự thảo Thông tư ban hành Quy chế thi tốt nghiệp THPT năm 2025 đã gây chú ý khi đề xuất loại bỏ quy định cộng điểm học nghề trong xét tốt nghiệp. Thay đổi này dấy lên nhiều tranh luận trong xã hội, nhất là về tác động của nó đến việc phân luồng học sinh và giáo dục nghề nghiệp.
Điểm Cộng Học Nghề: Mục Đích Và Thực Tế
Khi được triển khai, chính sách cộng điểm học nghề trong xét tốt nghiệp nhằm khuyến khích học sinh tham gia học nghề phổ thông, góp phần thực hiện chủ trương phân luồng và giáo dục hướng nghiệp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy mục tiêu này đã không đạt được như kỳ vọng.
Thống kê và khảo sát tại các trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp chỉ ra rằng, đa số học sinh chọn học nghề không phải vì định hướng nghề nghiệp mà chủ yếu để đạt điểm cộng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Cô Trương Thị Thủy, giáo viên Trung tâm Giáo dục Kỹ thuật Tổng hợp số 5 (Hà Nội), cho biết: “Có tới 83,9% học sinh học nghề chỉ để được cộng điểm, không nhằm mục đích phân luồng hay hướng nghiệp.”
Không chỉ học sinh, nhiều trường phổ thông cũng tập trung tổ chức dạy nghề theo hướng giúp học sinh dễ dàng đạt điểm cao thay vì thực sự chú trọng đến việc hướng nghiệp. Điều này khiến quy trình chọn nghề của học sinh trở nên gượng ép, thiếu định hướng rõ ràng và đi ngược với nguyên tắc cá nhân hóa trong giáo dục.
Chương Trình GDPT 2018: Hướng Đi Mới Trong Giáo Dục Hướng Nghiệp
Hiện nay, học sinh cấp THPT đã bắt đầu học theo Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018, với nội dung giáo dục hướng nghiệp được lồng ghép vào các môn học và hoạt động giáo dục. Chương trình này hướng tới việc xây dựng định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn, giúp học sinh lựa chọn tổ hợp môn phù hợp với sở thích và khả năng của mình.
Sự chuyển đổi này được kỳ vọng tạo ra những thay đổi tích cực về chất lượng trong công tác giáo dục hướng nghiệp và phân luồng, thay vì chỉ dựa vào cơ chế cộng điểm mang tính khuyến khích trước đây.
Thách Thức Và Giải Pháp Để Nâng Cao Hiệu Quả Phân Luồng
Để thúc đẩy phân luồng học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, các chuyên gia cho rằng cần tập trung vào những giải pháp thực chất hơn:
- Nâng cao nhận thức về giáo dục hướng nghiệp:
Tăng cường tuyên truyền trong xã hội, giúp phụ huynh và học sinh hiểu rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của việc phân luồng. - Đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị:
Hệ thống giáo dục nghề cần được cải thiện về cơ sở vật chất và trang thiết bị giảng dạy để thu hút học sinh và nâng cao chất lượng đào tạo. - Phát triển đội ngũ tư vấn:
Các trường cần xây dựng đội ngũ chuyên viên tư vấn hướng nghiệp, giúp học sinh nhận thức đúng đắn và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với khả năng của mình. - Hoàn thiện chính sách hậu phân luồng:
Hỗ trợ cụ thể như học bổng, ưu đãi tài chính hoặc cơ hội việc làm cho học sinh lựa chọn học nghề, tạo động lực thực sự để các em tham gia phân luồng. - Kết nối với doanh nghiệp:
Đẩy mạnh hợp tác giữa trường học và doanh nghiệp để học sinh có cơ hội trải nghiệm thực tế, từ đó hiểu rõ hơn về các ngành nghề.
Tương Lai Của Phân Luồng Và Giáo Dục Nghề Nghiệp
Việc loại bỏ điểm cộng học nghề trong xét tốt nghiệp có thể là một bước đi phù hợp trong bối cảnh hiện nay, khi cơ chế này không còn đáp ứng được kỳ vọng. Tuy nhiên, để giáo dục hướng nghiệp và phân luồng thực sự đạt hiệu quả, cần phải đồng bộ hóa các giải pháp từ tuyên truyền, chính sách đến đầu tư cơ sở vật chất.
Nếu thực hiện tốt những điều này, việc phân luồng không chỉ giúp học sinh có định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế trong thời kỳ hội nhập quốc tế.