Trong công cuộc xây dựng nông thôn mới (NTM), tỉnh Hà Giang đã và đang dành sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực giáo dục, xem đây là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của địa phương. Dù đối mặt với vô vàn thách thức từ địa hình hiểm trở đến điều kiện kinh tế còn hạn chế, Hà Giang vẫn không ngừng đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng giảng dạy, nhằm từng bước hoàn thiện tiêu chí giáo dục trong chương trình xây dựng NTM.
Xác định rõ tiêu chí giáo dục trong chương trình NTM
Theo Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM, lĩnh vực giáo dục bao gồm hai tiêu chí quan trọng:
- Tiêu chí số 5: Về cơ sở vật chất trường học
- Tiêu chí số 14: Về chất lượng giáo dục và đào tạo
Trong những năm qua, ngành giáo dục tỉnh Hà Giang đã nỗ lực huy động các nguồn lực, phối hợp với các địa phương để đầu tư xây dựng trường lớp. Tuy nhiên, với địa hình phức tạp và kinh tế còn nhiều khó khăn, việc nâng cấp cơ sở vật chất vẫn chưa thực sự đồng bộ, khiến chất lượng giáo dục chưa đạt được kỳ vọng.
Dấu ấn trong hành trình xây dựng nông thôn mới
Gần bốn năm triển khai chương trình NTM (2021–2025), diện mạo vùng nông thôn Hà Giang đã có nhiều thay đổi tích cực. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện. Đến nay, tỉnh đã có:
- 51 xã đạt chuẩn NTM, trong đó có 1 xã đạt chuẩn NTM nâng cao.
- 2.210 tiêu chí NTM được hoàn thành trên toàn tỉnh, trung bình đạt 12,63 tiêu chí/xã.
- 99 xã đạt chuẩn về tiêu chí trường học, góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.
Hiện nay, Hà Giang có tổng cộng 814 cơ sở giáo dục với hơn 269.600 học sinh và gần 18.000 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Tỷ lệ kiên cố hóa trường, lớp học đạt 66,04%, và tỷ lệ huy động học sinh từ 6 đến 14 tuổi đến trường đạt 99%.
Một điểm sáng đáng chú ý là tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đã tăng lên 56,57%. Đồng thời, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục học lên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp vượt chỉ tiêu đề ra, đạt mức tăng trưởng 6,93%.
Những thách thức chưa thể bỏ qua
Dù đã đạt được nhiều thành tựu, giáo dục Hà Giang vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn, đặc biệt là về cơ sở vật chất. Theo thống kê, bước vào năm học 2024–2025, nhu cầu đầu tư bổ sung phòng học còn rất lớn:
- Bậc Mầm non cần bổ sung 194 phòng học.
- Bậc Tiểu học vẫn còn 189 phòng học tạm.
- Bậc THCS cần thay thế 5 phòng học tạm.
Tổng cộng, các trường phổ thông trên địa bàn tỉnh đang cần bổ sung tới 1.226 phòng học. Ngoài ra, nhiều trường còn thiếu phòng chức năng, nhà lưu trú cho học sinh, hệ thống nước sạch và công trình vệ sinh hợp chuẩn, với khoảng 500 nhà vệ sinh vẫn đang thiếu hụt.
Một số cơ sở giáo dục đã xuống cấp trầm trọng, không đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh, đặc biệt là khi các điểm trường nhỏ được sáp nhập lại. Tình trạng thiếu quỹ đất cũng khiến việc mở rộng phòng học, bếp ăn, nhà vệ sinh gặp nhiều khó khăn.
Giải pháp và định hướng phát triển bền vững
Để giải quyết những thách thức trên, Hà Giang đã và đang triển khai nhiều kế hoạch đầu tư bài bản nhằm từng bước hoàn thiện tiêu chí giáo dục trong xây dựng NTM. Tỉnh tập trung vào việc nâng cấp cơ sở vật chất theo đúng chuẩn quốc gia, đồng thời thực hiện các chương trình hỗ trợ đặc thù cho vùng sâu, vùng xa.
Theo kế hoạch của UBND tỉnh, từ nay đến năm 2025, Hà Giang dự kiến đầu tư hơn 740 tỷ đồng vào lĩnh vực giáo dục, trong đó:
- Xây mới và nâng cấp 213 phòng công vụ cho giáo viên.
- Xây dựng 619 phòng lưu trú cho học sinh bán trú và 76 phòng nhà ăn.
- Cải thiện cơ sở hạ tầng với 68 công trình vệ sinh và nước sạch.
- Mở 890 lớp xóa mù chữ cho khoảng 26.700 người.
Mèo Vạc – Huyện vùng cao nỗ lực vươn lên
Là một trong những huyện khó khăn nhất của tỉnh Hà Giang, Mèo Vạc đang dốc sức đầu tư cho giáo dục dù điều kiện còn nhiều hạn chế.
Ông Ngô Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND huyện Mèo Vạc, cho biết trong năm 2024, huyện đã đầu tư hơn 30 tỷ đồng để xây dựng và sửa chữa:
- 50 phòng học mới,
- 26 phòng lưu trú cho học sinh,
- 85 công trình vệ sinh và nhiều hạng mục phụ trợ khác.
Ngoài ra, Mèo Vạc còn phân bổ thêm 7,2 tỷ đồng từ nguồn kinh phí sự nghiệp để trang bị các thiết bị phục vụ giảng dạy. Đặc biệt, dự án xây dựng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Marie Curie – Mèo Vạc với tổng kinh phí trên 100 tỷ đồng đang được triển khai, hứa hẹn sẽ tạo nên một môi trường học tập hiện đại, chất lượng cao cho học sinh vùng cao.
Kỳ vọng về một nền giáo dục phát triển bền vững
Dù hành trình phát triển giáo dục tại Hà Giang còn nhiều chông gai, những nỗ lực không ngừng của chính quyền và người dân nơi đây đang dần mang lại những kết quả tích cực. Với quyết tâm mạnh mẽ và chiến lược đầu tư bài bản, Hà Giang được kỳ vọng sẽ sớm hoàn thành các tiêu chí giáo dục trong xây dựng nông thôn mới, mở ra cơ hội phát triển bền vững cho thế hệ tương lai.