Giáo viên – những người dẫn đường thầm lặng – đang đứng trước một thời kỳ chuyển mình mạnh mẽ. Trong bối cảnh giáo dục liên tục đổi mới, tri thức nhân loại bùng nổ và trí tuệ nhân tạo (AI) bứt phá từng ngày, thì bản thân nhà giáo cũng buộc phải bước ra khỏi “vùng an toàn” của mình. Không chỉ giảng dạy, họ còn cần không ngừng học hỏi, sáng tạo và thích ứng để có thể tiếp tục làm người truyền cảm hứng.
Nghề dạy học – một hành trình không ngừng đổi mới
Dạy học hôm nay không còn đơn thuần là “truyền đạt kiến thức” như trước. Giáo viên giờ đây vừa là người hướng dẫn, người tư vấn, người đồng hành và người nêu gương. Vai trò ấy đòi hỏi sự chuyên nghiệp, sáng tạo và quan trọng hơn hết là khả năng phát triển liên tục.
Trong kỷ nguyên số, nơi tri thức mới xuất hiện từng giây, thì việc tự học, tự bồi dưỡng không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu sống còn với mỗi nhà giáo.
Bồi dưỡng chuyên môn: Không phải khuyến khích mà là nhiệm vụ
Nhiều người vẫn nghĩ rằng học tập nâng cao là “việc nên làm”. Nhưng thực tế, đó là nhiệm vụ bắt buộc được quy định trong Điều lệ trường học. Giáo viên cần:
- Chủ động tự học, tự bồi dưỡng;
- Tham gia các đợt sinh hoạt chuyên môn;
- Chia sẻ và học hỏi cùng đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường.
Sắp tới, Dự thảo Luật Nhà giáo sẽ đưa hoạt động học tập, bồi dưỡng trở thành một phần không thể tách rời trong các hoạt động nghề nghiệp của giáo viên, bên cạnh công tác giảng dạy, đánh giá, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng.
ETEP – Cú hích đổi mới cho văn hóa học tập của giáo viên
Chương trình giáo dục phổ thông mới (GDPT 2018) là một bước ngoặt lớn trong giáo dục nước nhà. Và cùng với nó, ETEP (Enhancing Teacher Education Program) ra đời như một cú hích mạnh mẽ thúc đẩy hoạt động bồi dưỡng giáo viên.
Lần đầu tiên, mô hình bồi dưỡng thường xuyên, liên tục, tại chỗ được triển khai rộng rãi:
- Giáo viên có thể tự học mọi lúc, mọi nơi thông qua nền tảng học tập trực tuyến (LMS).
- Tài liệu, học liệu phong phú, cập nhật liên tục.
- Có sự đồng hành của đội ngũ giáo viên cốt cán và giảng viên sư phạm.
ETEP đã giúp mở rộng tư duy, nâng cao năng lực thực hành và khuyến khích tinh thần tự học trong đội ngũ nhà giáo.
Sau ETEP – Giữ lửa học tập bằng chính nội lực nhà giáo
Mặc dù chương trình ETEP đã kết thúc, nhưng những giá trị, tài nguyên và mô hình mà nó để lại vẫn là “di sản” quý giá. Tuy nhiên, một thực tế đáng suy ngẫm là: khi không còn khung chương trình hỗ trợ, phong trào tự học dường như đang giảm nhiệt.
Theo nhiều chuyên gia giáo dục, phần tự học của giáo viên hiện nay còn bị buông lỏng. Một số chương trình bồi dưỡng còn nặng lý thuyết, thiếu tính thực tiễn và chưa thực sự bắt kịp các xu hướng dạy học hiện đại.
Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao chất lượng các khóa bồi dưỡng bắt buộc, rất cần khơi dậy lại động lực nội tại – chính là khát khao học hỏi của mỗi người thầy, người cô.
Cộng đồng học tập – “vùng nhiệt” của những giáo viên chủ động
Thật đáng mừng là trong chính giai đoạn thử thách này, nhiều nhà giáo tâm huyết đã tự xây dựng các cộng đồng học tập chuyên môn. Không có áp lực từ trên, không có chỉ tiêu ràng buộc – chỉ có sự tự nguyện, đam mê và khát khao phát triển.
Có những nhóm cộng đồng thu hút tới hàng chục nghìn giáo viên tham gia, cùng nhau chia sẻ:
- Kinh nghiệm dạy học hiệu quả;
- Phương pháp đổi mới kiểm tra, đánh giá;
- Ứng dụng công nghệ trong bài giảng;
- Cách tạo động lực cho học sinh…
Điều đáng nói là, hiệu quả của những cộng đồng này rất rõ nét. Khi người học muốn học – kết quả luôn khác xa với khi họ phải học.
Người đứng đầu – “người thắp lửa” cho đội ngũ
Dù có chương trình hay tài nguyên đến đâu, thì nơi quan trọng nhất để duy trì thói quen tự học, tự bồi dưỡng vẫn là ngôi trường – mái nhà thứ hai của giáo viên.
Ở đó, người hiệu trưởng không chỉ là quản lý, mà còn phải là “người thắp lửa và giữ lửa”. Chính họ sẽ là người:
- Tạo điều kiện và môi trường học tập tích cực;
- Khuyến khích chia sẻ và học hỏi trong nội bộ;
- Tôn vinh những nỗ lực học tập của giáo viên;
- Kết nối cộng đồng, lan tỏa tinh thần phát triển chuyên môn bền vững.
Tạm kết: Nghề giáo – một hành trình học suốt đời
Nói đến giáo viên, chúng ta thường nghĩ đến sự cho đi. Nhưng để có thể “cho” trọn vẹn, người thầy cũng cần “nhận” – là tri thức mới, là kỹ năng mới, là cảm hứng để tiếp tục sáng tạo.
Trong bối cảnh giáo dục đổi mới từng ngày, tri thức biến chuyển từng giờ, thì việc học suốt đời không còn là khẩu hiệu, mà là chìa khóa giúp nhà giáo không tụt lại phía sau, để tiếp tục lan tỏa giá trị và dẫn dắt những thế hệ học trò đi tới tương lai.