Ngành bán dẫn – “Trái tim” của cách mạng công nghệ số
Trong kỷ nguyên số hóa, chất bán dẫn đóng vai trò thiết yếu trong hầu hết các thiết bị điện tử từ điện thoại, máy tính, đến xe tự lái và hệ thống trí tuệ nhân tạo. Ngành công nghiệp bán dẫn được xem là “trái tim” của công nghệ hiện đại và có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế, an ninh quốc gia và năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Việt Nam, với vị trí chiến lược và tiềm năng phát triển mạnh mẽ, đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu về bán dẫn. Tuy nhiên, để thực hiện hóa tham vọng đó, bài toán then chốt đặt ra là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho ngành công nghiệp đặc thù và đòi hỏi kỹ thuật cao này.
Hội thảo quốc tế mở ra định hướng phát triển nguồn nhân lực ngành bán dẫn
Ngày 28/2 tại Hà Nội, hội thảo “Phát triển nhân tài chất bán dẫn tại Việt Nam: Bài học từ Hàn Quốc” đã diễn ra, đánh dấu một bước đi quan trọng trong tiến trình nâng cao năng lực nhân lực quốc gia. Sự kiện có sự tham gia của hơn 10 trường đại học hàng đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực khoa học – công nghệ và các chuyên gia hàng đầu từ Hàn Quốc – một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về công nghiệp bán dẫn.
Đây là lần đầu tiên các chuyên gia Hàn Quốc trực tiếp sang Việt Nam để chia sẻ mô hình đào tạo và phát triển nhân tài trong ngành bán dẫn. Qua đó, các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu, giảng viên và doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tiếp cận sâu sắc hơn với các chiến lược phát triển nhân lực mà Hàn Quốc đã thành công áp dụng.
Việt Nam và tiềm năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu
Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Bình – Chủ tịch Hội đồng tư vấn PVA Tech, Việt Nam hiện đã bước đầu tham gia vào công đoạn đầu tiên của chuỗi giá trị bán dẫn, đó là thiết kế vi mạch. Tuy nhiên, để có thể cạnh tranh và giữ vai trò quan trọng hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam cần khẩn trương mở rộng sang hai công đoạn tiếp theo: đúc chip (fabrication) và đóng gói – kiểm tra (packaging and testing).
PGS.TS Bình nhấn mạnh: “Sự kiện lần này rất đặc biệt vì lần đầu tiên chúng ta bàn sâu về phát triển nhân lực cho các công đoạn sau của chuỗi cung ứng. Đây là bước ngoặt chiến lược nếu chúng ta muốn hình thành một nền công nghiệp bán dẫn hoàn chỉnh.”
Những bài học kinh nghiệm từ Hàn Quốc – Câu chuyện thành công đáng học hỏi
Hàn Quốc là quốc gia đã tạo nên “kỳ tích” trong phát triển ngành công nghiệp bán dẫn chỉ trong vài thập kỷ. Hai ông lớn của ngành là Samsung Electronics và SK Hynix đã đưa quốc gia này lên vị trí thứ hai thế giới về sản lượng chip, chỉ sau Mỹ.
Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công của Hàn Quốc chính là chiến lược đào tạo nhân lực bài bản và đồng bộ, gắn chặt giữa chính phủ, doanh nghiệp và các trường đại học. Chương trình đào tạo của Hàn Quốc không chỉ tập trung vào kiến thức lý thuyết mà còn chú trọng thực hành, hợp tác trực tiếp với doanh nghiệp để sinh viên tiếp cận công nghệ thực tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Việt Nam có thể học hỏi và áp dụng các mô hình đào tạo linh hoạt, cập nhật công nghệ liên tục, đồng thời tăng cường liên kết “tam giác vàng” giữa nhà nước – doanh nghiệp – học viện để xây dựng hệ sinh thái phát triển bền vững cho nguồn nhân lực chất lượng cao.
Chiến lược quốc gia: Phát triển công nghiệp bán dẫn và nhân lực đi đôi
Từ năm 2023, Việt Nam đã ban hành hai chiến lược lớn gồm:
-
Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam
-
Chiến lược phát triển nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp bán dẫn
Hai chiến lược này thể hiện rõ định hướng dài hạn và cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất và phát triển công nghệ bán dẫn tại khu vực Đông Nam Á.
Bên cạnh việc đón dòng vốn đầu tư FDI từ các tập đoàn công nghệ quốc tế, Việt Nam cũng đang hướng tới chủ động nội lực, tự xây dựng nhà máy sản xuất chip, đầu tư cho nghiên cứu – phát triển (R&D) và đặc biệt là đào tạo đội ngũ nhân lực sẵn sàng tiếp nhận công nghệ tiên tiến.
Vai trò của các trường đại học và viện nghiên cứu
Các trường đại học tại Việt Nam như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Công nghệ (ĐHQGHN)… hiện đã bắt đầu triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu về điện tử bán dẫn, thiết kế vi mạch và hệ thống nhúng.
Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh của ngành, các cơ sở đào tạo cần:
-
Cập nhật nhanh chương trình giảng dạy phù hợp với xu thế toàn cầu
-
Mở rộng hợp tác quốc tế, mời chuyên gia nước ngoài giảng dạy
-
Tăng thời lượng thực hành, mô phỏng thiết kế và triển khai các phòng lab đạt chuẩn
-
Tạo cầu nối thực tập – việc làm giữa sinh viên và doanh nghiệp bán dẫn trong nước và quốc tế
Đồng thời, việc liên kết giữa các viện nghiên cứu và doanh nghiệp cũng rất quan trọng, giúp rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tế.
Chủ động phát triển – Chìa khóa bền vững cho tương lai
Một trong những điểm đáng chú ý tại hội thảo là lời kêu gọi của ông Nguyễn Ngọc Bình về việc Việt Nam không chỉ chờ đón đầu tư nước ngoài mà cần chủ động xây dựng nhà máy, đào tạo kỹ sư và nhà nghiên cứu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo nội địa.
Đây là bước đi cần thiết để tránh phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu và tạo nên sự bền vững trong chiến lược phát triển ngành công nghiệp mũi nhọn này.
Kết luận: Đào tạo nhân lực – Nền móng cho ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam
Sự phát triển mạnh mẽ của ngành bán dẫn toàn cầu đang mang lại cơ hội chưa từng có cho Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng được thời cơ này, việc xây dựng một hệ thống đào tạo nhân lực hiện đại, linh hoạt và chất lượng cao là yêu cầu cấp thiết.
Hội thảo với sự góp mặt của chuyên gia Hàn Quốc và các trường đại học Việt Nam đã mở ra một chương mới cho chiến lược đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực công nghệ cao. Với sự đồng hành của chính phủ, doanh nghiệp và học viện, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm công nghệ bán dẫn mới của khu vực – nơi không chỉ lắp ráp mà còn sáng tạo và làm chủ công nghệ.