Chiều ngày 24/3, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Tháng Thanh niên năm 2025 và kỷ niệm 94 năm thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có buổi đối thoại với thanh niên Việt Nam về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, và chuyển đổi số quốc gia.
Tại buổi đối thoại này, vấn đề phát triển nguồn nhân lực khối ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, và Toán học) được đặc biệt quan tâm, thảo luận sâu sắc với sự tham gia của nhiều bộ ngành và hơn 300 đại biểu thanh niên trên toàn quốc.
STEM – Động lực phát triển bền vững
Trong phiên đối thoại, TS. Hoàng Anh Đức (Đại học RMIT) đã nêu lên vấn đề thực trạng sinh viên và lực lượng có trình độ sau đại học theo học các ngành Toán học, Vật lý, Sinh học, Hóa học, Kỹ thuật và Công nghệ còn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển của đất nước. Ông đặt câu hỏi với Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn về những chính sách đột phá từ Chính phủ nhằm khuyến khích các bạn trẻ tham gia học các lĩnh vực then chốt này.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đánh giá vấn đề này rất xác đáng. Ông khẳng định vai trò của nguồn nhân lực STEM là vô cùng quan trọng trong bối cảnh đất nước đang hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ cao.
Tỷ lệ sinh viên ngành STEM gia tăng nhanh chóng
Theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, hiện nay, tỷ lệ sinh viên nhập học vào các khối ngành STEM tại Việt Nam mỗi năm đạt khoảng 28-30% trong tổng số khoảng 600.000 sinh viên vào đại học hằng năm. So với một số nước phát triển như Hàn Quốc (35%), Đức (39%), và Phần Lan (36%), thì tỷ lệ của Việt Nam chưa phải thấp, nhất là khi đặt trong quy mô dân số 100 triệu người.
Đặc biệt, năm 2024 vừa qua, con số sinh viên theo học các ngành STEM đã tăng đáng kể với hơn 200.000 sinh viên, chiếm trên 30% tổng số sinh viên nhập học, tăng tới 10% so với năm trước đó. Đây là dấu hiệu rất tích cực cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức và lựa chọn của giới trẻ đối với lĩnh vực STEM.
Định hướng mạnh mẽ trong phát triển nhân lực STEM
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cũng nhấn mạnh rằng, trong chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo do Thủ tướng Chính phủ ký ban hành mới đây, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 1 triệu sinh viên học các ngành STEM ở bậc đại học. Con số này nhận được sự quan tâm và đánh giá cao từ nhiều quốc gia trên thế giới.
Theo đó, bậc sau đại học cũng ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể:
- Bậc thạc sĩ các ngành STEM tăng 34%.
- Bậc tiến sĩ tăng 33%, với tổng số hơn 600 nghiên cứu sinh đang tham gia đào tạo tiến sĩ các lĩnh vực khoa học công nghệ.
- Riêng lĩnh vực STEM trong ngành sư phạm đã có tới 350 nghiên cứu sinh đang theo học tiến sĩ.
Các chính sách ưu tiên, khuyến khích mạnh mẽ
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho biết, Chính phủ đang xây dựng và chuẩn bị triển khai nhiều chính sách ưu tiên để thu hút thêm học sinh, sinh viên vào các ngành STEM, gồm:
- Hỗ trợ học bổng, chế độ khuyến khích đặc biệt cho người học STEM.
- Thu hút và hỗ trợ các chuyên gia nước ngoài đến giảng dạy, nghiên cứu tại Việt Nam.
- Đầu tư mạnh mẽ để phát triển cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm tiên tiến tại các trường đại học, cả công lập và ngoài công lập.
Theo Bộ trưởng, có môi trường đào tạo tiên tiến, hiện đại là điều kiện then chốt để nâng cao chất lượng nhân lực STEM cả về số lượng và trình độ.
Vai trò của giáo dục phổ thông trong thúc đẩy STEM
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang được triển khai cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của STEM. Đặc biệt, môn Toán tại Việt Nam luôn được đánh giá cao trên thế giới, với đội tuyển thi Olympic Toán quốc tế thường xuyên lọt vào top 10 quốc gia có kết quả tốt nhất.
Điều này khẳng định, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để phát triển mạnh mẽ nguồn nhân lực STEM trong tương lai gần, đáp ứng nhu cầu chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo của đất nước.
Triển vọng tươi sáng cho nhân lực ngành STEM tại Việt Nam
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn bày tỏ sự lạc quan lớn đối với tương lai của nguồn nhân lực STEM tại Việt Nam. Ông khẳng định:
“Chúng ta đang tập trung cao độ, ưu tiên cho lĩnh vực phát triển nhân lực STEM. Triển vọng phía trước đầy lạc quan, không chỉ ở quy mô và số lượng, mà còn ở chất lượng và năng lực cạnh tranh quốc tế.”
Với các chính sách ưu tiên và hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ, ngành giáo dục và các trường đại học, nguồn nhân lực STEM Việt Nam hứa hẹn sẽ phát triển nhanh chóng, góp phần quyết định vào việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, đổi mới sáng tạo và nâng cao vị thế quốc tế của đất nước trong giai đoạn sắp tới.