I. Mở Đầu
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2025-2026 là kỳ thi đầu tiên thực hiện theo Chương trình Giáo dục Phổ thông (GDPT) 2018. Theo Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT ban hành ngày 30/12/2024, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã quy định chính thức về số môn thi, thời gian làm bài và phương thức tuyển sinh vào lớp 10 trên toàn quốc.
Một trong những thay đổi quan trọng là ngoài hai môn thi bắt buộc là Toán và Ngữ văn, các tỉnh, thành phố sẽ tự quyết định môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp. Điều này nhằm đảm bảo kỳ thi phù hợp với đặc thù từng địa phương và giúp đánh giá năng lực toàn diện của học sinh.
II. Quy Định Chung Về Kỳ Thi Tuyển Sinh Vào Lớp 10 Theo Thông Tư 30
1. Số Lượng Môn Thi Và Phương Thức Tuyển Sinh
Theo Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập năm 2025 sẽ gồm 3 môn thi bắt buộc:
- Toán: 90 hoặc 120 phút.
- Ngữ văn: 120 phút.
- Môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp:
- Nếu là môn thi đơn lẻ: 60 hoặc 90 phút.
- Nếu là bài thi tổ hợp: 90 hoặc 120 phút.
Bên cạnh đó, các trường THPT chuyên sẽ có môn thi chuyên riêng, nhằm đánh giá năng lực học sinh có năng khiếu ở các lĩnh vực cụ thể.
2. Cách Lựa Chọn Môn Thi Thứ Ba Hoặc Bài Thi Tổ Hợp
Sở GD&ĐT các tỉnh có thể lựa chọn môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp theo hai phương án:
- Phương án 1: Môn thi thứ ba được chọn từ các môn có đánh giá bằng điểm số trong chương trình THCS. Không được chọn cùng một môn thi thứ ba quá 3 năm liên tiếp.
- Phương án 2: Bài thi tổ hợp gồm một số môn học trong chương trình THCS.
Môn thi thứ ba sẽ được công bố sau học kỳ I nhưng không muộn hơn ngày 31/3 hằng năm.
3. Đối Với Các Trường THPT Chuyên Hoặc Các Trường THPT Thuộc Bộ GD&ĐT, Đại Học, Viện Nghiên Cứu
- Các trường chuyên sẽ thi các môn bắt buộc và thi thêm một môn chuyên riêng biệt.
- Các trường THPT thuộc Bộ GD&ĐT, đại học, viện nghiên cứu có thể tổ chức kỳ thi riêng, và tự quyết định môn thi hoặc bài thi thứ ba.
III. Nhiều Địa Phương Công Bố Môn Thi Thứ Ba
Tính đến thời điểm hiện tại, nhiều tỉnh, thành phố đã công bố môn thi thứ ba trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2025-2026. Một số địa phương lựa chọn bài thi tổ hợp thay vì một môn thi đơn lẻ.
1. Nam Định
- Môn thi thứ ba được chọn là Ngoại ngữ.
- Thí sinh có thể tự chọn một trong các môn: Tiếng Anh, Tiếng Nga, Tiếng Pháp.
- Thời gian làm bài: 60 phút, hình thức: trắc nghiệm kết hợp tự luận, phần trắc nghiệm chiếm tối đa 75% tổng điểm.
2. Hà Nội (Dự kiến)
- Dựa trên các năm trước, Hà Nội có thể chọn một môn đơn lẻ (Khoa học Tự nhiên hoặc Khoa học Xã hội) hoặc bài thi tổ hợp.
- Các năm trước, Hà Nội luân phiên chọn Ngoại ngữ, Lịch sử, Giáo dục công dân làm môn thi thứ ba.
3. Bắc Ninh
- Chọn Ngoại ngữ làm môn thi thứ ba.
- Hình thức thi trắc nghiệm kết hợp tự luận, thời gian 60 phút.
4. Hải Dương
- Chọn bài thi tổ hợp Khoa học Tự nhiên, gồm Vật lý, Hóa học, Sinh học.
- Thời gian thi: 90 phút.
5. TP Hồ Chí Minh (Dự kiến)
- Đang xem xét giữa việc chọn môn đơn lẻ hay bài thi tổ hợp.
- Dự kiến chọn Ngoại ngữ hoặc Khoa học Xã hội.
IV. Lý Do Thay Đổi Cách Thi Tuyển Sinh Vào Lớp 10
Việc bổ sung môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp nhằm đánh giá toàn diện năng lực của học sinh. Thay vì chỉ tập trung vào Toán và Ngữ văn, môn thi thứ ba sẽ giúp:
- Giảm học lệch, khuyến khích học sinh học đều các môn.
- Phù hợp với Chương trình GDPT 2018, hướng đến đánh giá phẩm chất, năng lực học sinh.
- Tạo sự chủ động cho các địa phương, giúp kỳ thi phù hợp với tình hình giáo dục từng nơi.
V. Một Số Thách Thức Khi Triển Khai Môn Thi Thứ Ba
Mặc dù thay đổi này mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng có những thách thức:
- Áp lực đối với học sinh: Việc bổ sung môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp có thể làm tăng áp lực cho học sinh lớp 9.
- Sự khác biệt giữa các địa phương: Mỗi tỉnh lựa chọn một môn khác nhau có thể gây khó khăn khi so sánh chất lượng tuyển sinh giữa các địa phương.
- Giáo viên cần thích nghi với hình thức thi mới, đặc biệt là các môn chưa từng xuất hiện trong kỳ thi tuyển sinh trước đây.
VI. Kết Luận
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2025-2026 là kỳ thi đầu tiên áp dụng theo Chương trình GDPT 2018, với nhiều thay đổi quan trọng, trong đó có việc bổ sung môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp.
Hiện nay, nhiều địa phương đã công bố môn thi thứ ba, với hai xu hướng chính:
- Chọn một môn thi đơn lẻ (thường là Ngoại ngữ, Lịch sử hoặc Giáo dục công dân).
- Chọn bài thi tổ hợp (Khoa học Tự nhiên hoặc Khoa học Xã hội).
Việc thay đổi hình thức tuyển sinh này đòi hỏi học sinh cần học đều tất cả các môn, tránh học lệch. Đồng thời, các địa phương cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để đảm bảo kỳ thi diễn ra công bằng, khách quan và đánh giá chính xác năng lực học sinh.
Lời khuyên cho học sinh lớp 9
- Tìm hiểu kỹ môn thi thứ ba của tỉnh mình để có kế hoạch ôn tập hợp lý.
- Học đều các môn, tránh học tủ, học lệch.
- Làm quen với hình thức thi mới, đặc biệt nếu địa phương chọn bài thi tổ hợp.
- Chuẩn bị tâm lý vững vàng, vì đây là kỳ thi quan trọng quyết định cấp học tiếp theo.
Với những thay đổi này, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2025-2026 hứa hẹn sẽ có nhiều điểm mới, đòi hỏi sự thích nghi từ cả học sinh, giáo viên và phụ huynh.