Tại Chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên Việt Nam năm 2025, vấn đề phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành nội dung được quan tâm hàng đầu. Trước bối cảnh công nghệ bán dẫn ngày càng giữ vai trò then chốt trong chuyển đổi số và cách mạng công nghiệp, Bộ GD&ĐT và các trường đại học đang quyết liệt triển khai nhiều giải pháp cụ thể, đồng bộ nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết về nhân lực chất lượng cao.
Chiến lược quốc gia và chương trình phát triển nhân lực ngành bán dẫn
Theo Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn, ngay từ cuối năm 2024, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn, đồng thời phê duyệt chương trình quốc gia “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050”. Chương trình đặt ra những mục tiêu cụ thể về đào tạo nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực chủ chốt như thiết kế vi mạch, công nghệ bán dẫn, AI và điện tử.
Chương trình ưu tiên đầu tư phát triển 4 trung tâm nghiên cứu lớn cùng với việc tăng cường năng lực cho 18 trường đại học công lập trọng điểm. Chỉ trong năm đầu triển khai, khoảng 20.000 sinh viên đã nhanh chóng đăng ký theo học các ngành thuộc lĩnh vực bán dẫn, cho thấy sức hút mạnh mẽ từ chính sách và tiềm năng to lớn của ngành này.
Trường đại học nhanh chóng thích ứng và điều chỉnh
Các trường đại học tại Việt Nam, đặc biệt là những cơ sở đào tạo hàng đầu như ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Quốc gia TP.HCM… đã chủ động điều chỉnh chương trình đào tạo, đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, trang bị hệ thống phòng thí nghiệm tiên tiến để đáp ứng yêu cầu thực tế trong đào tạo ngành bán dẫn.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đánh giá cao khả năng thích ứng và quyết tâm của các trường đại học trong việc nhanh chóng triển khai các khóa học mới chỉ sau hơn một năm từ khi chính sách được ban hành. Các cơ sở giáo dục đại học hiện không chỉ đầu tư trang thiết bị mà còn tăng cường hợp tác quốc tế, kết nối với các trường đại học hàng đầu trên thế giới để nâng cao chất lượng đào tạo.
Quan tâm đặc biệt đến quyền lợi của sinh viên theo học ngành bán dẫn
Một trong những ưu tiên hàng đầu của chương trình phát triển nhân lực ngành bán dẫn là đảm bảo quyền lợi cho sinh viên trong suốt quá trình đào tạo. Cụ thể, Bộ GD&ĐT đang tích cực khuyến khích các cơ sở giáo dục kết nối với doanh nghiệp, tạo điều kiện để sinh viên được thực hành, thực tập tại các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu trong và ngoài nước.
Sinh viên không chỉ được học lý thuyết và nghiên cứu trong phòng thí nghiệm hiện đại, mà còn trực tiếp được tiếp xúc, làm việc cùng các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Các trường cũng ưu tiên mời các giáo sư, chuyên gia quốc tế đến giảng dạy, tư vấn và hỗ trợ chuyên môn.
Ngoài ra, sinh viên từ các ngành gần như điện tử, công nghệ thông tin… khi bước sang năm thứ ba và thứ tư cũng có thể được chuyển đổi sang học các ngành liên quan đến bán dẫn và thiết kế vi mạch, mở ra nhiều cơ hội phát triển sự nghiệp.
Mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế và phát triển sự nghiệp toàn cầu
Bộ GD&ĐT đặc biệt nhấn mạnh mục tiêu mở rộng hợp tác quốc tế trong đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn. Sinh viên trong nước có cơ hội tham gia các chương trình trao đổi sinh viên, thực tập tại các quốc gia phát triển về công nghệ bán dẫn như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan…
Nhiều tập đoàn lớn trên thế giới đã đặt hàng và sẵn sàng tiếp nhận sinh viên tốt nghiệp các ngành bán dẫn của Việt Nam làm việc tại các trung tâm nghiên cứu và sản xuất tại nước ngoài. Đây là cơ hội lớn để sinh viên Việt Nam có thể làm việc trong môi trường quốc tế, không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn có thể đóng góp tích cực cho ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu.
Khuyến khích học tập và nghiên cứu ở cấp độ cao hơn
Ngành bán dẫn, đặc biệt là lĩnh vực thiết kế vi mạch, đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ ở trình độ cử nhân kỹ thuật mà còn cần nhiều chuyên gia có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ trở lên. Bộ GD&ĐT cho biết đang khuyến khích mạnh mẽ các trường xây dựng cơ chế hỗ trợ, học bổng và các chính sách ưu đãi cho sinh viên tiếp tục học tập, nghiên cứu ở bậc sau đại học trong nước cũng như quốc tế.
Việc này không chỉ đáp ứng nhu cầu phát triển ngành công nghiệp bán dẫn trong nước, mà còn giúp Việt Nam từng bước xây dựng đội ngũ nhân lực cao cấp đủ khả năng tham gia sâu hơn vào các công đoạn nghiên cứu, phát triển, và sáng tạo công nghệ cao trên thị trường quốc tế.
Kết luận
Với hàng loạt giải pháp quyết liệt từ Chính phủ, Bộ GD&ĐT, và các trường đại học, Việt Nam đang có cơ hội lớn để xây dựng nguồn nhân lực ngành bán dẫn đủ khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế. Đây không chỉ là bước đi quan trọng cho sự phát triển ngành công nghiệp bán dẫn trong nước mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn lao động Việt Nam trên thị trường lao động thế giới.
Trong thời gian tới, sự đồng hành tích cực giữa các cơ quan quản lý, trường đại học, doanh nghiệp và người học sẽ là chìa khóa để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành một trung tâm phát triển nhân lực bán dẫn hàng đầu khu vực, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo quốc gia.