Tại kỳ họp Quốc hội ngày 5/11, các đại biểu đã tập trung thảo luận về việc tháo gỡ vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư, quản lý cho các cơ sở giáo dục đại học công lập. Những ý kiến này hướng tới việc đảm bảo tự chủ cho các trường đại học, đồng thời giảm gánh nặng tài chính cho người học và ngân sách nhà nước.
Cần cơ chế linh hoạt hơn cho giáo dục đại học công lập
Đại biểu Lê Quân (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội) nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc cải thiện cơ chế quản lý tài sản công trong các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là giáo dục đại học. Ông cho rằng hiện tại, nhiều trường đại học sở hữu nguồn lực lớn về nhân sự và tài sản nhưng lại thiếu cơ chế vận hành tự chủ để khai thác hiệu quả.
Theo đại biểu, pháp luật về sử dụng tài sản công cần cởi mở hơn để các trường đại học có thể:
- Chủ động khai thác tài sản công theo quy chế tài chính đã được kiểm toán, qua đó tạo thêm nguồn thu ngoài học phí và ngân sách nhà nước.
- Giảm áp lực học phí nhờ vào việc phát triển các nguồn lực tài chính tự chủ.
Ông cũng kiến nghị sửa đổi Luật Quản lý sử dụng tài sản công nhằm giúp các trường đại học, đặc biệt là Đại học Quốc gia Hà Nội, tận dụng tốt hơn các ưu đãi từ luật pháp để phát triển bền vững.
Tăng đầu tư phát triển cơ sở vật chất ban đầu
Đại biểu Hoàng Văn Cường (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội) nhận định rằng, dù đầu tư công đã mang lại nhiều đột phá cho phát triển, song đầu tư vào nhân lực chất lượng cao và cơ sở vật chất cho giáo dục vẫn chưa được quan tâm đúng mức.
Ông cảnh báo rằng việc tự chủ tài chính tại các trường đại học công lập đang gặp thách thức lớn. Khi phải vay vốn ngân hàng để đầu tư cơ sở vật chất, các trường buộc phải tăng học phí để bù đắp, dẫn đến gánh nặng tài chính cho người học.
Để khắc phục, đại biểu đề xuất:
- Tăng tỷ lệ vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước cho các lĩnh vực y tế và giáo dục, ít nhất là đủ để xây dựng cơ sở vật chất ban đầu.
- Sau khi hoàn thành đầu tư cơ sở hạ tầng, giao cho các trường và bệnh viện thực hiện tự chủ tài chính, tập trung tái đầu tư và quản lý chi thường xuyên.
Việc này không chỉ giảm áp lực về chi phí dịch vụ cho người học và người bệnh mà còn giúp các cơ sở giáo dục phát triển bền vững.
Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam
Lấy dẫn chứng từ các đại học hàng đầu Trung Quốc như Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa, đại biểu Lê Quân nhấn mạnh rằng các cơ sở giáo dục cần có cơ chế linh hoạt hơn để:
- Tận dụng nguồn nhân lực chất lượng cao.
- Phát huy tối đa giá trị tài sản công để tăng cường tự chủ.
Đại biểu cũng kỳ vọng các nguồn thu ngoài học phí và ngân sách sẽ chiếm khoảng 50% tổng thu của các trường đại học trong tương lai, góp phần giảm áp lực ngân sách và tạo điều kiện cho học phí hợp lý hơn.
Tầm quan trọng của đầu tư phát triển con người
Giáo dục không chỉ là một lĩnh vực cần đầu tư mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của quốc gia. Do đó, các đại biểu đều thống nhất rằng:
- Việc tháo gỡ các rào cản pháp lý sẽ giúp giáo dục đại học phát huy tiềm năng.
- Tăng đầu tư ban đầu từ ngân sách nhà nước là cần thiết để các trường thực hiện tốt cơ chế tự chủ.
Giải pháp đồng bộ này hứa hẹn tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của hệ thống giáo dục đại học, đảm bảo cả về chất lượng đào tạo lẫn khả năng tiếp cận của người học.