Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 là cột mốc quan trọng khi lần đầu tiên áp dụng đánh giá theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, với định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh. Một trong những thay đổi đáng chú ý được ông Nguyễn Ngọc Hà – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng (Bộ GD&ĐT) chia sẻ mới đây là đề thi sẽ có những câu hỏi yêu cầu học sinh liên hệ, vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thực tiễn.
Đây là sự thay đổi lớn, phản ánh đúng tinh thần đổi mới giáo dục, yêu cầu học sinh không chỉ “học thuộc” mà cần hiểu sâu, biết vận dụng linh hoạt vào đời sống. Vậy học sinh cần chuẩn bị những gì để thích nghi với xu hướng ra đề mới này?
Đề thi tập trung lớp 12, có liên hệ lớp 10 và 11
Theo ông Nguyễn Ngọc Hà, nội dung đề thi tốt nghiệp THPT năm 2025 bám sát chương trình lớp 12 – cấp học cuối cùng trong chương trình THPT, nhưng cũng có sự liên hệ với kiến thức ở lớp 10 và 11, thể hiện đúng tính liên thông, tích hợp của Chương trình GDPT 2018.
“Học sinh cần tập trung học tốt chương trình lớp 12, nhưng không được bỏ qua các nội dung ở lớp 10, 11, đặc biệt là những phần có sự tiếp nối kiến thức và khả năng vận dụng cao,” – ông Hà chia sẻ.
Hai dạng kiến thức có thể xuất hiện trong đề thi:
- Dạng 1: Kiến thức độc lập ở lớp 10, 11, có thể ra thành câu hỏi riêng.
- Dạng 2: Kiến thức lớp 12 có liên hệ lớp 10, 11 – dạng này được ưu tiên hơn, vì phù hợp định hướng vận dụng – liên môn – thực tiễn.
Điểm mới nổi bật: Câu hỏi liên hệ thực tiễn – phân hóa năng lực học sinh
Một điểm đáng lưu ý, theo ông Nguyễn Ngọc Hà, là sẽ có những câu hỏi trong đề thi yêu cầu học sinh liên hệ với thực tiễn – đây là dạng câu hỏi mang tính phân hóa, giúp đánh giá chính xác khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề trong đời sống, xã hội.
Ví dụ:
- Trong môn Ngữ văn, có thể yêu cầu học sinh liên hệ bài học rút ra từ tác phẩm với một vấn đề xã hội hiện nay.
- Trong môn Lịch sử – Địa lý, học sinh có thể phải phân tích hiện tượng địa lý, chính sách kinh tế – xã hội hiện tại dựa trên kiến thức lịch sử – địa lý đã học.
- Trong môn Vật lý – Hóa học – Sinh học, học sinh có thể phải giải thích hiện tượng trong đời sống, sản xuất, y tế… từ nền tảng kiến thức khoa học.
“Nếu thấy bài học, chương trình có đoạn nào gợi mở đến đời sống thực tế, học sinh nên chủ động liên hệ, đặt vấn đề và tư duy phản biện,” – ông Hà khuyên.
Thi THPT theo hướng đánh giá năng lực – học để hiểu, không học vẹt
Chương trình GDPT 2018 xác định rõ mục tiêu là phát triển năng lực người học, gồm:
- Năng lực tư duy, phản biện
- Khả năng giải quyết vấn đề
- Kỹ năng giao tiếp, hợp tác
- Tư duy sáng tạo và chủ động thích nghi
Do đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025 cũng sẽ thể hiện rõ tinh thần này qua cấu trúc đề thi. Học sinh không thể chỉ học thuộc lòng, ôn “mẹo” hay luyện đề máy móc – mà phải hiểu bản chất, biết phân tích – tổng hợp – đánh giá.
Các thầy cô, học sinh và phụ huynh cần chuyển đổi tư duy từ học để thi sang học để hiểu và vận dụng, từ đó:
- Biết cách đọc hiểu đề dạng mở, liên hệ
- Biết cách trình bày luận điểm rõ ràng, logic
- Biết cách áp dụng kiến thức vào tình huống thực tiễn
Điểm xét tốt nghiệp 2025: 50% điểm thi + 50% điểm quá trình học tập
Một điểm khác biệt trong kỳ thi năm nay là cách tính điểm xét tốt nghiệp. Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng, điểm xét tốt nghiệp sẽ gồm:
- 50% điểm thi tốt nghiệp THPT
- 50% điểm trung bình học tập lớp 12
Điều này có nghĩa là, quá trình học tập trong năm lớp 12 sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xét tốt nghiệp, không còn là “phần phụ” như trước.
Học sinh cần:
- Nỗ lực học đều các môn, không buông lỏng các môn không thi
- Tích cực tham gia kiểm tra thường xuyên, giữa kỳ, cuối kỳ
- Tham gia học chính khóa, không ỷ lại ôn tập ngoài
Công tác chuẩn bị thi được triển khai từ sớm, tổ chức đồng bộ trên toàn quốc
Về mặt tổ chức, ông Hà nhấn mạnh: Kỳ thi tốt nghiệp THPT là kỳ thi cấp quốc gia, nên sẽ được chuẩn bị từ rất sớm, kỹ lưỡng, thống nhất và nghiêm túc.
- Không có chuyện mỗi địa phương tổ chức kỳ thi riêng biệt hoặc lệch thời gian.
- Nếu phải dịch chuyển lịch thi vì lý do bất khả kháng, Bộ GD&ĐT sẽ đảm bảo đồng thời toàn quốc, và ít ảnh hưởng nhất tới học sinh và hệ thống.
Thông tin chính thức về thời gian thi, cấu trúc đề thi minh họa sẽ được công bố sớm, tạo điều kiện cho học sinh chuẩn bị tốt.
Chiến lược ôn thi THPT 2025: Học thông minh – Ôn chủ động – Vận dụng linh hoạt
Để đạt kết quả tốt trong kỳ thi có nhiều thay đổi như năm 2025, học sinh cần một chiến lược ôn tập thông minh:
1. Hiểu rõ cấu trúc đề thi và chương trình học
- Tập trung kiến thức lớp 12
- Ôn các nội dung lớp 10, 11 có tính liên hệ
- Lưu ý phần kỹ năng, vận dụng thực tiễn trong từng môn
2. Tập luyện các dạng đề mở – câu hỏi vận dụng
- Tìm hiểu các đề thi thử có xu hướng đổi mới
- Làm quen với câu hỏi mở, câu hỏi liên hệ
- Thực hành giải thích, trình bày logic, lập luận mạch lạc
3. Tăng cường kỹ năng đọc hiểu – tư duy phản biện
- Rèn khả năng phân tích đề bài
- Đọc nhiều tài liệu, bài viết mang tính thời sự, ứng dụng thực tiễn
- Ghi chép ý tưởng, dẫn chứng có thể dùng để liên hệ trong bài thi
Kết luận: Thi THPT 2025 không chỉ là cuộc thi, mà là bước trưởng thành toàn diện
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 không đơn thuần là kỳ thi lấy bằng tốt nghiệp, mà còn là bài kiểm tra năng lực tổng thể sau 12 năm học phổ thông theo chương trình mới. Với sự đổi mới mạnh mẽ về nội dung, cấu trúc đề thi, cách tính điểm và định hướng đánh giá, học sinh cần:
- Thay đổi phương pháp học, hướng đến học sâu – hiểu đúng – vận dụng tốt
- Chủ động rèn kỹ năng mềm, năng lực tự học và phản biện
- Theo dõi thông tin chính thống từ Bộ GD&ĐT, nhà trường, tránh hoang mang từ tin đồn thất thiệt
“Mỗi thay đổi trong kỳ thi năm nay đều nhằm mục tiêu cao nhất: giúp học sinh được đánh giá toàn diện, công bằng và có cơ hội phát triển tốt nhất cho tương lai,” – ông Nguyễn Ngọc Hà khẳng định.