Trong bối cảnh ngành Giáo dục liên tục đổi mới, đặc biệt là khi Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được triển khai sâu rộng, việc tự học, tự bồi dưỡng đã trở thành “chìa khóa vàng” giúp giáo viên không bị tụt lại phía sau. Tự học giờ đây không còn là chuyện “có thì tốt”, mà là điều bắt buộc nếu thầy cô muốn tồn tại, phát triển, và thực sự truyền cảm hứng cho học sinh.
Tự học – trách nhiệm và nhu cầu sống còn của nhà giáo
Theo cô Phạm Thị Liên – Tổ trưởng chuyên môn tại Trường THPT Vị Xuyên (Hà Giang), giáo viên không thể chờ mãi những chương trình bồi dưỡng “mang đến tận nơi”. Thực tế, nhiều khóa học vẫn còn nặng tính lý thuyết, thiếu thực tiễn, và chưa theo kịp nhịp độ phát triển công nghệ trong giáo dục.
“Giáo viên mà không tự học thì rất dễ bị tụt hậu. Học sinh bây giờ tiếp cận công nghệ nhanh, học hỏi cực giỏi. Nếu thầy cô không cập nhật kiến thức, sẽ bị tụt lại và tự đào thải khỏi nghề lúc nào không hay”, cô Liên thẳng thắn chia sẻ.
Cô cho rằng tinh thần tự học không chỉ là một kỹ năng nghề nghiệp, mà còn là một phần trong trách nhiệm giáo viên thời 4.0. Đó là con đường duy nhất giúp mỗi giáo viên làm mới mình, nâng tầm chất lượng giảng dạy và hòa nhập với những đổi mới của ngành.
Cơ hội có, nhưng vẫn còn nhiều rào cản
Theo cô Đinh Thị Thu Thủy – giáo viên Trường Tiểu học Quế Sơn (Quảng Nam), hiện nay, giáo viên có rất nhiều lợi thế để tự học:
- Sự hỗ trợ từ nhà trường, Phòng GD&ĐT.
- Kho tài liệu miễn phí, khóa học online phong phú.
- Nhiều diễn đàn chuyên môn, cộng đồng giáo viên chia sẻ sôi nổi trên mạng xã hội.
Nhờ đó, ngay cả những thầy cô ở vùng sâu, vùng xa cũng có cơ hội tiếp cận kiến thức, phương pháp dạy học mới mà không cần đi xa. Tuy nhiên, rào cản vẫn còn khá lớn, đặc biệt là với giáo viên nông thôn:
- Trang thiết bị hạn chế, máy tính, phần mềm, Internet yếu.
- Thiếu tài liệu thực tiễn, thư viện ít cập nhật.
- Thiếu thời gian tự học vì lịch dạy dày đặc, kiêm nhiệm công tác hành chính và phong trào.
- Học phí cao, chi phí đi lại đắt đỏ nếu tham gia các khóa học trực tiếp.
Cô Thủy đề xuất: “Cần có những chương trình bồi dưỡng thiết thực, phù hợp với điều kiện của giáo viên vùng khó. Đồng thời, việc tự học cũng cần được đánh giá công bằng, được công nhận và khích lệ xứng đáng.”
Kết nối cộng đồng – Tự học không đơn độc
Cô Lê Thị Thanh Huyền – giáo viên tiếng Anh tại Trường Tiểu học Châu Sơn (Ba Vì, Hà Nội) đã nhìn ra một vấn đề khá phổ biến: Giáo viên tiếng Anh ở nhiều trường thường thiếu đồng nghiệp để trao đổi chuyên môn. Đó là lý do cô bắt tay xây dựng Câu lạc bộ giáo viên tiếng Anh toàn quốc, tạo một cộng đồng học tập online năng động, chuyên sâu.
Cộng đồng này đã và đang:
- Kết nối hàng trăm giáo viên trên khắp cả nước.
- Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn online – offline với quy mô lên tới 500 người tham dự.
- Tạo sân chơi học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy tinh thần nghề nghiệp.
“Câu lạc bộ không chỉ giúp giáo viên tiếng Anh có thêm động lực học tập mà còn là nơi truyền cảm hứng nghề nghiệp thực sự. Chúng tôi mong rằng sẽ được nhiều tổ chức, chuyên gia và cơ quan giáo dục quan tâm, hỗ trợ để hoạt động ngày càng lan tỏa”, cô Huyền kỳ vọng.
Làm sao để tự học hiệu quả – Góc nhìn từ giáo viên 15 năm kinh nghiệm
Cô Phạm Thị Mừng – giáo viên Trường Tiểu học Khánh Nhạc A (Ninh Bình) với hơn 15 năm kinh nghiệm – vẫn giữ thói quen tự học mỗi ngày. Với cô, dù bận rộn đến đâu, vẫn cần dành thời gian để nâng cao chuyên môn qua:
- Nền tảng trực tuyến uy tín: Cambridge English, British Council, Oxford Teachers’ Club…
- Các diễn đàn Facebook chuyên sâu: “Giáo viên tiếng Anh tiểu học”, “5-minute activities for primary teachers”, “Cộng đồng giáo viên sáng tạo Việt Nam”…
“Nhờ cộng đồng mạng xã hội, tôi có thêm đồng nghiệp khắp nơi, được học hỏi phương pháp mới, chia sẻ khó khăn trong giảng dạy. Đây thực sự là ‘lớp học mở’ giúp giáo viên như tôi không cảm thấy cô đơn”, cô Mừng chia sẻ.
Cần một hệ sinh thái hỗ trợ cho việc tự học
Qua các chia sẻ, có thể thấy: tinh thần tự học của giáo viên là có thật – nhưng cần được nuôi dưỡng trong một môi trường phù hợp. Muốn phát triển chuyên môn bền vững, cần:
- Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, công nghệ, đặc biệt ở vùng khó.
- Cung cấp tài liệu, khóa học chất lượng, dễ áp dụng, dễ tiếp cận.
- Khuyến khích và công nhận đúng mức những nỗ lực tự học, coi đó là một phần quan trọng trong đánh giá thi đua, nâng ngạch, bổ nhiệm.
- Xây dựng các cộng đồng giáo viên học tập đa vùng miền, để tạo môi trường học hỏi liên tục và lan tỏa động lực tích cực.
Tạm kết
Tự học không phải là “trào lưu nhất thời”, mà là kim chỉ nam cho sự nghiệp của giáo viên hiện đại. Trong bối cảnh giáo dục không ngừng đổi mới, chỉ khi thầy cô chủ động học tập, họ mới thực sự là người truyền cảm hứng học hỏi suốt đời cho học sinh.
Bởi một người thầy giỏi không phải là người biết hết mọi thứ, mà là người không ngừng học hỏi để luôn xứng đáng với nghề. Và con đường đó – chỉ có thể bắt đầu từ chính mỗi thầy cô.