Trong kỷ nguyên số bùng nổ, giáo dục không thể nằm ngoài vòng xoáy chuyển mình mạnh mẽ của công nghệ. Từ bảng đen phấn trắng, giáo viên giờ đây đã “làm chủ” cả một hệ sinh thái công nghệ để đưa bài giảng đến gần hơn với học sinh. Tuy nhiên, khi trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ hỗ trợ như ChatGPT ngày càng phổ biến, vấn đề đặt ra là: làm thế nào để ứng dụng hiệu quả nhưng không bị lệ thuộc?
Công nghệ – bạn đồng hành hay con dao hai lưỡi?
Không ai có thể phủ nhận những lợi ích vượt trội mà AI và công nghệ thông tin (CNTT) mang lại cho ngành giáo dục. Tại Trường THCS Phan Đình Phùng (TP Đông Hà), thầy Lê Văn Phương Đông, giáo viên Tin học, đã tiên phong ứng dụng ChatGPT và các công cụ AI để thiết kế bài giảng. Thay vì những slide đơn điệu, giờ học trở nên sống động với trò chơi tương tác, câu hỏi trắc nghiệm hiển thị ngay trên máy tính, phần mềm tự động chấm điểm và tặng sao khuyến khích cho học sinh.
Thầy Đông chia sẻ:
“Sử dụng AI giúp tôi tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng bài giảng. Nhưng cái gì cũng có mặt trái. Nếu không kiểm tra kỹ, giáo án do AI hỗ trợ có thể chứa nội dung không phù hợp. Thế nên, giáo viên cần tỉnh táo, kiểm soát chặt chẽ và điều chỉnh sao cho sát với chương trình học.”
Đây chính là thông điệp rõ ràng: AI là công cụ hỗ trợ, không phải người thay thế.
Các trường học đồng loạt “lên sóng số hóa”
Bắt nhịp cùng làn sóng công nghệ, nhiều trường học tại TP Đông Hà và khắp tỉnh Quảng Trị đã chủ động tổ chức các chuyên đề, hội thảo, diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng AI trong giảng dạy.
Tại Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, cô giáo Nguyễn Thị Hoa Lộc cho biết:
“ChatGPT và các nền tảng AI khác giúp tôi tạo bài giảng nhanh hơn, phong phú hơn. Tuy nhiên, đôi khi thông tin AI đưa ra chưa sát thực tế, nên giáo viên bắt buộc phải kiểm chứng trước khi đưa vào lớp học.”
Còn tại Trường THPT Hướng Hóa, thầy Lê Chí Thông – Hiệu trưởng – cũng đưa ra quan điểm rõ ràng:
“Ứng dụng AI trong giảng dạy là xu hướng tất yếu. Nhưng bên cạnh đó, cần nhấn mạnh đến đạo đức nghề giáo, tính trung thực, và tránh lệ thuộc tuyệt đối vào máy móc. Giáo viên vẫn là người quyết định cuối cùng về chất lượng bài giảng.”
Ở Trường THPT Nguyễn Hữu Thận, diễn đàn “Ứng dụng công nghệ AI trong dạy học” đã thu hút đông đảo giáo viên và học sinh tham gia. Tại đây, các thầy cô chia sẻ các cách khai thác công nghệ hiệu quả, từ tạo slide hấp dẫn, xây dựng câu hỏi trắc nghiệm, đến cách “huấn luyện” ChatGPT để gợi ý soạn bài đúng chuẩn chương trình giáo dục phổ thông mới.
Chuyển đổi số trong giáo dục: Không chỉ là lời nói
Không chỉ dừng lại ở bài giảng, toàn bộ hệ thống giáo dục của Quảng Trị đang thực hiện chuyển đổi số một cách mạnh mẽ. Từ quản lý trường học, điểm số, hồ sơ học sinh đến quản trị nhân sự, lớp học trực tuyến, mọi thứ đều được số hóa, giúp tiết kiệm thời gian, giảm tải công việc giấy tờ thủ công.
Sở GD&ĐT Quảng Trị đã chủ động chỉ đạo các trường tăng cường ứng dụng CNTT, đồng thời tổ chức tập huấn chuyên sâu cho giáo viên về AI, phần mềm dạy học, và đặc biệt là kỹ năng chọn lọc, đánh giá thông tin do AI cung cấp.
Ông Lê Văn Thạnh, Trưởng phòng GD&ĐT huyện Hải Lăng, chia sẻ:
“Không chỉ triển khai dạy học online từ sớm, ngành giáo dục Hải Lăng còn đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong quản lý chuyên môn, kết hợp cùng doanh nghiệp trang bị máy tính, phần mềm hỗ trợ để đảm bảo mọi trường học đều được ‘kết nối số’.”
Không lạm dụng, mà là khai thác thông minh
Có thể thấy rõ: công nghệ và giáo dục đang hòa quyện, hỗ trợ nhau để tạo nên những giờ học hấp dẫn, thực tế, gắn liền với cuộc sống. Tuy nhiên, cũng chính vì sự tiện lợi mà nguy cơ lạm dụng công cụ AI đang rình rập.
Một số giáo viên chia sẻ rằng học sinh bắt đầu quen với việc “hỏi ChatGPT thay vì tự suy nghĩ”, điều này dấy lên nỗi lo về tư duy phản biện và khả năng sáng tạo của thế hệ học sinh trong tương lai.
Để giải quyết điều này, các trường học cần:
-
Tăng cường giáo dục kỹ năng sử dụng AI một cách có trách nhiệm.
-
Đẩy mạnh vai trò hướng dẫn của giáo viên, không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người “gác cổng thông tin”, chọn lọc và định hướng đúng cho học sinh.
-
Khuyến khích học sinh tự học, tư duy độc lập, chỉ dùng AI như một nguồn tham khảo, không phải “lối tắt” cho mọi câu trả lời.
Kết luận: Giáo dục thời công nghệ – thông minh là biết kiểm soát
Ứng dụng CNTT, AI hay bất kỳ công nghệ nào vào giảng dạy không sai – thậm chí là cần thiết. Nhưng cái quan trọng là biết dừng đúng lúc. Trong một thế giới mà “mỗi cú click là một biển thông tin”, giáo viên không chỉ dạy chữ, mà còn dạy học sinh cách chọn lọc, tư duy và phát triển bản thân một cách có định hướng.
Giáo dục thời công nghệ không cần người giỏi máy móc, mà cần người giỏi dùng máy móc một cách thông minh.