Vào tháng 2/2024, nhiều trường đại học tại Việt Nam đã lên kế hoạch chuyển đổi mô hình từ trường chuyên ngành thành đại học đa ngành. Việc này không chỉ mở rộng quy mô đào tạo mà còn đáp ứng nhu cầu phát triển giáo dục trong bối cảnh nền kinh tế hiện đại. Tuy nhiên, để đạt được sự chuyển đổi này, các trường cần chuẩn bị kỹ lưỡng và có lộ trình cụ thể. Dưới đây là những điều kiện mà các trường đang thực hiện để sẵn sàng cho quá trình “lên” đại học.
1. Xác Định Lộ Trình Chuyển Đổi
Nhiều trường đại học đã xây dựng lộ trình chuyển đổi chi tiết để trở thành đại học đa ngành trong giai đoạn từ năm 2024 đến 2025. Một ví dụ điển hình là Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội. Trường đã xác định mục tiêu đến năm 2025 sẽ đạt đủ điều kiện để chuyển đổi thành đại học với nhiều lĩnh vực đào tạo khác nhau. Để thực hiện điều này, trường dự kiến thành lập ba trường thành viên từ năm 2024 đến 2025, bao gồm các lĩnh vực như Điện – Điện tử, Kinh tế quản lý và Công nghệ thông tin truyền thông.
Trước đó, vào tháng 12/2021, trường đã thành lập Trường Ngoại ngữ – Du lịch trên cơ sở hợp nhất Khoa Ngoại ngữ và Khoa Du lịch. Tháng 8/2023, trường tiếp tục thành lập Trường Cơ khí – Ô tô. Đây là những bước đi quan trọng trong quá trình chuyển đổi thành đại học đa ngành của trường.
2. Tái Cấu Trúc Các Khoa Đào Tạo
Một trong những bài toán lớn mà các trường cần giải quyết khi chuyển đổi lên đại học là tái cấu trúc các khoa đào tạo. Thay vì chỉ tăng quy mô sinh viên, các trường như Đại học Công nghiệp Hà Nội tập trung vào việc tổ chức lại các khoa chuyên ngành thành những trường thành viên riêng biệt. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả đào tạo mà còn giúp trường có thể mở rộng đa dạng ngành nghề, lĩnh vực mà vẫn giữ được chất lượng giảng dạy.
TS. Kiều Xuân Thực, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, cho biết trường đang tái cấu trúc các khoa hiện có thay vì tăng mạnh quy mô. Điều này giúp trường tập trung đầu tư vào chiều sâu, đảm bảo chất lượng đào tạo cho các sinh viên.
3. Xây Dựng Chiến Lược Phát Triển Dài Hạn
Nhiều trường đại học cũng đã đề ra các chiến lược phát triển dài hạn, nhằm định hướng cho quá trình chuyển đổi lên đại học đa ngành. Ví dụ, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã xây dựng chiến lược phát triển từ năm 2021 đến 2030, với mục tiêu chuyển đổi thành đại học và thành lập ba trường thành viên là Kinh doanh, Kinh tế và Công nghệ.
Tương tự, Trường Đại học Hà Nội cũng đang thực hiện chiến lược phát triển đến năm 2030, với tầm nhìn đến năm 2045 trở thành đại học đa ngành hàng đầu của Việt Nam. Trường sẽ tập trung vào việc tinh gọn tổ chức bộ máy quản lý, thành lập các trường thành viên và đơn vị đào tạo thuộc trường đại học, đảm bảo mô hình hoạt động hiệu quả và bền vững.
4. Chuẩn Bị Cơ Sở Vật Chất Và Đội Ngũ Giảng Viên
Để có thể chuyển đổi thành công, các trường cần đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên. Các trường hiện nay không chỉ tập trung vào việc mở rộng quy mô sinh viên, mà còn chú trọng đến chất lượng giảng dạy thông qua việc xây dựng cơ sở hạ tầng hiện đại và tuyển dụng đội ngũ giảng viên có trình độ cao.
Theo TS. Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, việc phát triển thành đại học đa ngành là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng các trường cần chuẩn bị kỹ lưỡng, không nên chạy theo xu thế mà bỏ qua yếu tố chất lượng đào tạo.
Các trường đào tạo chuyên ngành hiện nay chỉ đáp ứng tốt trong lĩnh vực chuyên môn của mình. Để có thể phát triển thành đại học đa ngành, việc đầu tư vào cơ sở vật chất và phát triển đội ngũ giảng viên là yếu tố sống còn để đảm bảo chất lượng giảng dạy được nâng cao khi mở rộng lĩnh vực đào tạo.
5. Đảm Bảo Quy Mô Sinh Viên Ổn Định
Trong quá trình chuyển đổi, các trường cũng cần duy trì quy mô sinh viên hợp lý. Việc mở rộng quy mô quá mức có thể làm giảm chất lượng đào tạo. Vì vậy, nhiều trường đang tập trung vào việc phát triển chiều sâu thay vì mở rộng số lượng sinh viên. Đại học Kinh tế Quốc dân là một ví dụ, khi trường không tăng mạnh quy mô sinh viên mà tập trung vào việc đầu tư vào các ngành công nghệ để tạo ra những chương trình đào tạo chất lượng cao hơn.
6. Kiểm Soát Chặt Chẽ Từ Cơ Quan Quản Lý
Để quá trình chuyển đổi diễn ra một cách hợp lý và không làm ảnh hưởng đến chất lượng đầu ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc các trường chuyển đổi từ đại học chuyên ngành thành đại học đa ngành. TS. Lê Viết Khuyến nhấn mạnh rằng, nếu không có sự giám sát kỹ lưỡng, việc chuyển đổi có thể dẫn đến việc đào tạo kém chất lượng, không đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động.
Bộ GDĐT cần đưa ra các tiêu chuẩn rõ ràng và quy trình kiểm soát nghiêm ngặt để đảm bảo rằng quá trình chuyển đổi của các trường diễn ra một cách bền vững và hiệu quả.
Kết Luận
Việc các trường đại học chuyển đổi thành đại học đa ngành là một xu hướng phát triển tất yếu trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Tuy nhiên, để thực hiện thành công, các trường cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên lẫn quy mô sinh viên. Bên cạnh đó, sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra một cách công bằng và đạt được chất lượng đào tạo tốt nhất.